close button
آیا می‌خواهید به نسخه سبک ایران‌وایر بروید؟
به نظر می‌رسد برای بارگذاری محتوای این صفحه مشکل دارید. برای رفع آن به نسخه سبک ایران‌وایر بروید.
گزارش

شلیک مستقیم نظامیان به کولبران؛ بازی مرگ برای لقمه‌ای نان

۸ خرداد ۱۴۰۳
رقیه رضایی
خواندن در ۵ دقیقه
شلیک مستقیم نظامیان به کولبران؛ بازی مرگ برای لقمه‌ای نان
نیروهای نظامی ایران در بیش از ۱۰ سال حدود دو هزار کولبر را به قتل رسانده‌ یا مجروح کرده‌اند

بر اساس یافته‌های آخرین پژوهش انجام شده در بنیاد حقوق‌بشری «سیامک پورزند»، ماموران مرزبانی و قرارگاه‌های مرزی سپاه پاسداران با شلیک مستقیم عامدانه و به قصد کشت به کولبران، دست به «مجازات خودسرانه» و «قتل فراقضایی» کولبران می‌زنند. نیروهای نظامی ایران در بیش از ۱۰ سال حدود دو هزار کولبر را به قتل رسانده‌ یا مجروح کرده‌اند. این در حالی‌ است که فقر، محرومیت و عدم توسعه زیرساخت‌ها هر ساله جوانان و نوجوانان بیشتری را به کولبری وا می‌دارد.

کولبر کیست، به چه بهانه‌هایی کشته می‌شود و قوانین ایران درباره آن‌ها چه می‌گویند؟ 

این گزارش، خلاصه‌ای از پژوهشی است که «آرون عسگری»، روزنامه‌نگار برای بنیاد پورزند اخیرا به پایان رسانده و نسخه‌ای از گزارش نهایی آن در اختیار «ایران‌وایر» قرار گرفته است.

***

کولبر کیست و چرا کشته می‌شود؟

کشته شدن کولبران به یکی از تیترهای اصلی رسانه‌های حقوق‌بشری، به ویژه رسانه‌هایی که اخبار نقض حقوق‌بشر در کردستان، کرمانشاه و مناطق کردنشین استان‌‌های مجاور را منتشر می‌کنند، تبدیل شده است. بر اساس آمارها، از ابتدای سال ۱۳۹۰ تا پایان سال ۱۴۰۱، تعداد دست‌کم ۱۹۵۶ کولبر در کردستان ایران کشته یا زخمی شده‌اند. 

در گزارش بنیاد پورزند آمده که کولبری یکی از پرمخاطره‌ترین مشاغل غیررسمی در ایران است که به‌ویژه در مرزهای غربی ایران رواج دارد. 

بر این اساس، کولبر به گروهی از شهروندان ایرانی عمدتا جوان و کُرد گفته می‌شود که از طریق جابه‌جایی کالاهای تاجران در دو سوی مرز ایران و عراق امرار معاش می‌کنند. کولبران صاحب کالا نیستند بلکه صرفا به عنوان باربر در پرخطرترین مسیرها در دو سوی مرز فعالیت می‌کنند و به‌ ازای رساندن هر بار، دستمزد می‌گیرند.

بنیاد پورزند، عمده خطراتی که این جوانان با آن روبه‌رو هستند، شامل شلیک مستقیم نیروهای مسلح، انفجار مین، سرمازدگی در شرایط آب‌و‌هوایی خطرناک، پرت شدن از ارتفاع دانسته و تاکید کرده که به‌دلیل این خطرات، آن‌ها ممکن است جان خود را از دست بدهند یا آسیب‌های جسمی و روحی دائمی ببینند.

ویدیوها و تصاویری که هر روزه از زخمی شدن و جان باختن کولبران جوان منتشر می‌شوند، بارها توجه افکار عمومی را به این موضوع جلب کرده است.

فساد ماموران و خلاء قانونی برای جدا کردن حساب کولبر از قاچاق‌چی

حکومت ادعا می‌کند که میان کولبران و قاچاق‌چیان کالا تفاوت قائل است و نیروهای مسلح در مرزها حتی به حمایت از کولبران می‌پردازند. فرماندهان انتظامی‌ ایران بارها و حتی خود رهبر جمهوری اسلامی مدعی شده‌اند که در مرزها تنها از حمل کالاهای ممنوعه جلوگیری می‌شود.

اما برخلاف ادعای حکومت و بر اساس یافته‌ها و مصاحبه‌های انجام شده در بنیاد پورزند، بسیاری از کولبرانی که حتی کالای ممنوعه مانند مشروبات الکلی و سیگار حمل نمی‌کردند، توسط نیروهای مرزبانی مورد شلیک مستقیم قرار گرفته و جان خود را از دست داده‌اند.

بنیاد پورزند عدم شفافیت قوانین، عدم اجرای قوانین موجود، به‌ویژه قانون به‌کارگیری سلاح در مواقع ضروری توسط نیروهای مسلح، تبعیض سیستماتیک علیه اقلیت‌های مذهبی و قومی در مناطق غربی ایران و همچنین عدم رسیدگی به شکایات قربانیان شلیک مرگ‌بار ماموران مرزی و دادن نوعی مصونیت به این ماموران از مهم‌ترین عوامل استمرار کشتار کولبران دانسته است.

این بنیاد حقوق‌بشری در گفت‌وگو با «لاون امانی»، از تحریریه «کولبر نیوز» عنوان کرده است که اغلب قربانیان شلیک مستقیم نیروهای مرزبانی ایران کولبران هستند، نه قاچاق‌چیان که در باور مردم محلی، کالاهایی که به زیان مردم و جامعه هستند، از جمله، مواد مخدر، سیگار و اسلحه را جابه‌جا می‌کنند.

به باور امانی که هر روز با اخبار زخمی و کشته شدن کولبران سروکار دارد، ادعای حکومت مبنی بر برخورد با قاچاق‌چیان، بخشی از تبلیغات جمهوری اسلامی است تا به‌وسیله آن کشتار کولبران را توجیه کند.

امانی به بنیاد پورزند گفته است کالاهای قاچاق از نقاط دیگری وارد کشور می‌شوند، نه از مسیر معمول کولبران و به‌دست کولبران. 

او تاکید کرده است که بعضی از کاسبان محلی با هماهنگی مسوولان و فرماندهان نظامی در مرزها که اغلب غیربومی هستند، کار قاچاق را انجام می‌دهند و سود این کار به جیب مقامات می‌رود.

کولبری در زمستان؛ سفر مرگ برای نان

بر اساس یافته‌های بنیاد پورزند، در فصل زمستان علی‌رغم خطراتی مانند سقوط از ارتفاع و سرمازدگی، فعالیت کولبری افزایش می‌یابد. اغلب اخبار کشته شدن کولبران نیز مربوط به زمستان هستند. تصاویر پیکرهای یخ‌زده «آزاد خسروی» ۱۷ ساله و برادر کوچک‌ترش، «فرهاد خسروی» ۱۴ ساله با مشت گره‌ کرده و لب‌های کبود از سرما، در آذرماه ۱۳۹۸ تنها یکی از صحنه‌های دردناکی بود که کولبران آن را زندگی می‌کنند.

این تحقیق همچنین عنوان می‌کند که این واقعیت که اغلب کولبران کارگران روزمزد یا کشاورزانی هستند که زمین‌های کوچکی دارند و درآمد ناشی از آن کفاف زندگی آن‌ها را نمی‌دهد، برای زنده‌ ماندن در فصل زمستان به کولبری روی می‌آورند.

شلیک به کولبران غیرقانونی است

بر اساس نتایج پژوهش بنیاد پورزند، شلیک مستقیم به کولبران ناقض حقوق‌بشر آن‌ها است. 

در گزارش این تحقیق آمده است حق حیات یکی از حقوق بنیادین و مهم‌ترین حق بشری است که به‌واسطه عضویت ایران در میثاق بین‌المللی حقوق سیاسی و مدنی سازمان ملل متحد، این حق باید به موجب قانون حمایت شود و هیچ فردی را نمی‌توان خودسرانه از زندگی محروم کرد.

اما شلیک به آن‌ها تنها نقض حقوق‌بشر‌شان نیست بلکه بی‌اعتنایی و نقض حقوق داخلی ایران نیز هست. 

بر اساس یافته‌های بنیاد پورزند، شلیک مستقیم به کولبران ناقض اصل ۲۲ «قانون اساسی جمهوری اسلامی»، ماده ۳۵ و ۳۵ مکرر «قانون گذرنامه» و ماده ۱۸ «قانون مبارزه با قاچاق کالا» است.

تمامی این قوانین مجازات‌های سبکی چون چند ماه زندان و جریمه نقدی را به‌عنوان مجازات فردی که مبادرت به عبور غیرقانونی از مرز یا قاچاق کالا کرده‌اند، تعیین می‌کنند. این در حالی است که اصل ۲۲ قانون اساسی جان شهروندان را «مصون از تعرض» می‌داند، مگر در مواردی که قانون تعیین کند.

با این‌ حال، ماموران نظامی، حتی قانونی که مشخصا برای آن‌ها وضع شده است، یعنی «قانون نحوه به‌کار گیری سلاح در مواقع ضروری توسط نیروهای مسلح» را نیز اجرا نمی‌کنند و به این شکل جان جوانانی که برای معیشت خانواده‌های‌شان راهی کولبری شده‌اند، می‌گیرند.

«عثمان مزین»، وکیل کُرد و از وکلای کولبران در ایران به بنیاد پورزند گفته است: «در خصوص شلیک به سوی کولبران، قانون‌گذار دست ماموران هنگ مرزی را زیاد باز گذاشته اما توجیه خود نیروی انتظامی و مرزبانی این است که اگر ما تیر‌اندازی نکنیم، نمی‌توانیم امنیت را در مرزها ایجاد کنیم. در خصوص رسیدگی به این موضوعات نیز پرونده ماموران خاطی به دادگاه نظامی ارجاع می‌شود و دادگاه نظامی همواره در مقام حمایت از نیروی متخلف بر می‌آید.»

به این شکل، نه‌ تنها نیروهای مرزبانی و سپاه بلکه دادگاه‌های نظامی نیز با عدم مجازات نیروهای خاطی در تداوم این زنجیره که منجر به مرگ شهروندانی از ضعیف‌ترین و به حاشیه‌رانده‌ترین اقشار می‌شوند، شریک هستند.

از بخش پاسخگویی دیدن کنید

در این بخش ایران وایر می‌توانید با مسوولان تماس بگیرید و کارزار خود را برای مشکلات مختلف راه‌اندازی کنید

صفحه پاسخگویی

ثبت نظر

اخبار

اعتصاب غذای میسون مجیدی، پناهجوی کُرد در زندان ایتالیا

۸ خرداد ۱۴۰۳
اعتصاب غذای میسون مجیدی، پناهجوی کُرد در زندان ایتالیا