سفسطه؛ روش ایران در پاسخ به اعتراض آلمان به موضوع جمشید شارمهد

موضوع «جمشید شارمهد»، شهروند آلمانی-ایرانی‌الاصل که جمهوری اسلامی ابتدا خبر از اعدام آن داد و پس از واکنش شدید آلمان اعلام کرد پیش از اجرای حکم اعدام براثر سکته درگذشته، روابط سرد آلمان با ایران را تیره‌تر کرده است.

***

دولت آلمان در واکنش، با تعطیل کردن کنسولگری‌های ایران در هامبورگ، فرانکفورت و مونیخ، سفیر خود از تهران را هم بابت مشورت فراخوانده و گزارش شده که درخواست اعلام شدن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به‌عنوان سازمان تروریستی را هم، در اتحادیه اروپا مطرح کرده است.

دلیل اعتراض نسبتا شدید آلمان به جمهوری اسلامی، اجرای حکم اعدام علیه تبعه این کشور است. 

دولت‌های عضو اتحادیه اروپا و عضو کنوانسیون اروپایی حقوق‌بشر، سال‌هاست که اعدام را از فهرست مجازات‌های خود حذف کرده‌اند و آن را یک رفتار «غیرانسانی» و «شکنجه» می‌دانند که در عین حال پس از اجرا، غیرقابل بازگشت است. 

پاسخ جمهوری اسلامی ایران به این اعتراض چه بوده؟ به‌طور پی‌درپی گفته است که شارمهد «تروریست» بوده و خود قبل از دستگیری و در خارج از ایران «اعتراف» کرده بوده که بمب‌گذاری مرگبار در یک مراسم مذهبی در شیراز، کار افراد مرتبط با او بوده است.

این نوشته وارد ماهیت اتهام وارده از سوی جمهوری اسلامی به شارمهد، نحوه انتساب آن و شکل محاکمه او نمی شود. حتی به ربایش او در دبی، انتقالش به عمان و سپس آوردنش به ایران هم که یک آدم ربایی بین‌المللی است، نمی‌پردازد.

 نکته و تلنگر این نوشته در این است که آلمان می گوید جمهوری اسلامی نمی‌بایست شهروند آلمانی را اعدام می‌کرد و این مجازات یک عمل غیرانسانی  است و جمهوری اسلامی در پاسخ می‌گوید که شارمهد «تروریست» بود. 

از دید تئوری‌هایی که حکم اعدام را در کشورهای اروپایی لغو کرده، اعدام یک شکنجه نه‌فقط علیه متهم، که علیه افراد وابسته به او و خانواده  او  است که از لحظه صدور حکم آن آغاز می شود. از حکم اعدام در تئوری‌های ضد این مجازات، به‌عنوان «دالان شکنجه» یاد شده است.

«مسعود پزشکیان» رییس‌جمهور و «عباس عراقچی»، وزیر خارجه، دو مقام عالی جمهوری اسلامی هستند که تاکنون به‌جای پاسخ درباره اصل موضوع، مداما بر اتهام شارمهد تاکید می کنند. 

عراقچی گفته است که نحوه مرگ شارمهد اهمیتی ندارد: «اطلاعاتی که داشتیم به مقامات آلمانی ارائه دادیم و آنکه شارمهد در قید حیات نیست. اینکه ایشان مجازات شده است یا به مرگ طبیعی از دنیا رفته، یک موضوع فرعی است.»

در اقدامی که به نظر می‌رسد با هدف کاهش تبعات این حکم باشد، قوه‌قضاییه جمهوری اسلامی پس از اینکه خبر از اجرای حکم شارمهد داد، اعلام کرد که او پیش از اجرای حکم دچار سکته قلبی شد و جانش را از دست داد. این وضعیت اگر واقعیت داشته باشد، علامتی از تبعات شکنجه‌بار و زجرآور صدور حکم اعدام است که مبنای لغو این مجازات در بیشتر کشورهای جهان شده است.

 تردیدی نیست که حکومت‌ها مسوول جان زندانیان هستند و حتی در صورت صحت مرگ شارمهد براثر سکته قلبی، این از مسوولیت ایران کم نمی‌کند، بلکه درصورتی‌که قوه‌قضاییه قادر به اثبات آن نباشد، موضوع قتل حکومتی شارمهد را مطرح می‌کند.  

وقتی حکومت از زوری که در اختیار دارد، مانند آنچه جمهوری اسلامی ایران به‌طور نامشروع در طی ۴۵ سال اخیر بارها از آن سوءاستفاده کرده و معترضان را به مجازات مرگ می‌رساند، نام آن عمل قتل حکومتی است. در این شیوه، یعنی در قتل حکومتی، نظام‌های سیاسی کشتن افراد را تسهیل، سفارش، تایید یا امکان‌پذیر می‌کنند. 

قتل حکومتی می‌تواند همانند قتل‌های زنجیره‌ای روشن‌فکران ایران در دهه ۷۰ خورشیدی توسط ماموران دولتی انجام شود، یا با سواستفاده از نام دادگستری و قوه‌قضاییه، توسط ماموران قضایی رخ دهد؛ مثل قتل‌های تابستان ۱۳۶۷ یا قتل‌های حکومتی پاییز و زمستان ۱۴۰۱ در جریان سرکوب اعتراضات «زن، زندگی، آزادی. »

قتل حکومتی براثر ترک فعال حفاظت از جان زندانیان هم قابل ارتکاب است. با اجازه تعرض دادن به زندانیانی که می توانند جان یک زندانی هدف را تهدید و زمینه مرگ او را فراهم کنند. خودداری عمدی از ارائه کمک های پزشکی حیاتی هم که می تواند منجر به مرگ زندانی شود، قتل حکومتی است.

مرگ شارمهد چه براثر اجرای حکم اعدام و چه بر ثر شکنجه ناشی از در پیش بودن اجرای آن و چه به‌شکل قتل حکومتی، وضعیتی غیرانسانی و اعمال وحشیانه زور علیه انسان است؛ چه این فرد خشن‌ترین جنایتکار باشد چه نباشد.

آلمان به این موضوع اعتراض دارد و جمهوری اسلامی ولو اینکه ماهیت این اعتراض را درک کرده باشد، پاسخ‌های نامربوط به دولت آن کشور می‌دهد و ازجمله می‌گوید چرا آلمان به وضعیت نسل‌کشی در غزه اعتراض نمی کند. این نه پاسخ، که یک روشی برای سفسطه است. 

سفسطه ادعاهایی نادرست است که ممکن است ظاهرا درست به نظر برسند، ولی برای گمراه کردن دیگران و القای درست بودن ادعا بیان می‌شود.