آنچه زنان ایرانی باید درباره مصوبه جدید مهریه و ۱۴سکه بدانند

مجلس شورای اسلامی در ایران در مصوبه‌ای، سقف پیگرد کیفری مهریه را از ۱۱۰ به ۱۴ سکه کاهش داد. این مصوبه که به شکل غیرمنتظره‌ای از سوی یکی از نمایندگان پیشنهاد شد و فوراً به رای گذاشته شده، با ۱۴۴ رای موافق و ۷۶ رای مخالف تصویب شد.

معنای مصوبه کاهش سقف کیفری مهریه چیست؟

این مصوبه به معنای آن است که احتمال پیگرد کیفری بابت بدهی مهریه حداکثر تا ۱۴ سکه طلا یا معادل آن است و بیش از آن موضوع شامل پیگرد کیفری نخواهد بود. یعنی اگر مهریه بیش از ۱۴ سکه تعیین شده باشد، فرد با پرداخت ۱۴ سکه از نظر حکومت، بدهی خود را پرداخت کرده است و دیگر از نظر کیفری نمی‌توان او را تحت تعقیب قرار داد.

بر اساس اصلاحی که برای موادی از قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی و قانون مدنی به تصویب رسید، چنانچه مهریه بیش از ۱۴ سکه باشد، مازاد آن «بر اساس ملائت زوج قابل پرداخت است.»

ملائت زوج یعنی چه؟

ملائت زوج یعنی توانایی مالی شوهر. در صورتی که شوهر توان مالی پرداخت بیش از ۱۴ سکه طلا یا معادل آن را داشته باشد، زن – یا به بیان حقوقی مرسوم در ایران: «زوجه» – با حکم دادگاه می‌تواند این مبلغ را مطالبه کند. اما در صورتی که شوهر توان پرداخت مالی بیش از ۱۴ سکه نداشته باشد، نمی‌توان او را از نظر کیفری تحت تعقیب قرار داد.

تعقیب کیفری بدهکاران مهریه هم که پیش از این بازداشت تا زمان پرداخت با تضمین به پرداخت مهریه بود، تغییر کرده است.

تضمین پرداخت مهریه چیست؟

سقف کیفری مهریه در حال حاضر ۱۱۰ سکه طلاست و چنانچه فردی متعهد به پرداخت آن شده باشد اما توانایی مالی آن را نداشته باشد، با شکایت زوجه تا زمان پرداخت بدهی می‌توان وی را حبس کرد.

در تغییرات قانونی جدید که از سوی مجلس شورای اسلامی تصویب شده، فرد بدهکار را دیگر نمی‌توان زندانی کرد، بلکه با حکم دادگاه به او پابند الکترونیکی زده می‌شود که به معنی اعمال محدودیت در منطقه رفت‌وآمد وی است.

این محدودیت به آن معناست که اولاً دیگر فردی را بابت بدهی مهریه نمی‌توان بازداشت کرد و دوم اینکه این فرد تا زمانی که ۱۴ سکه را بپردازد با پابند الکترونیکی آزاد خواهد بود و پس از پرداخت آن، پابند او هم برداشته خواهد شد. نحوه مطالبه مابقی مهریه نیز در صورتی که زن شکایتی داشته باشد که مرد توان پرداخت دارد، صرفاً در دادگاه مدنی قابل بررسی خواهد بود.

آیا مجلس ایران سقف مهریه تعیین کرده است؟

مهریه بر اساس مقررات جاری در ایران قراردادی میان زن و شوهر است و حکومت بر اساس سنت برگرفته از قرآن نمی‌تواند برای آن سقف و محدودیت تعیین کند، اما با برداشتن تضمین پرداخت مهریه بالای ۱۴ سکه، عملاً برای وصول مهریه بیش از ۱۴ سکه یا معادل آن اقدامی نخواهد کرد. فقط در صورتی که زن مدعی توانایی مالی شوهر برای پرداخت بیش از ۱۴ سکه باشد، موضوع از طریق شکایت به دادگاه مدنی قابل رسیدگی است.

مصوبه مجلس از چه وقت اجرایی می‌شود؟

این مصوبه هنوز به قانون لازم‌الاجرا تبدیل نشده است. بنابراین هنوز مقررات قبلی درباره مهریه در ایران اجرا می‌شود و زن در صورتی که مهریه بالاتر از ۱۴ سکه را مطالبه کند، می‌تواند زوج را با حکم قضایی بازداشت و حتی از کشور ممنوع‌الخروج کند.

تا زمانی که مصوبه جدید مجلس به قانون تبدیل نشده باشد، وضعیت بر همین قرار خواهد بود. این مصوبه برای تبدیل شدن به قانون باید به تایید شورای نگهبان برسد و مجمع تشخیص مصلحت نظام هم باید با آن موافق باشد. سپس رییس مجلس شورای اسلامی آن را برای اجرا به رییس‌جمهور ابلاغ می‌کند و پس از انتشار در روزنامه رسمی کشور، لازم‌الاجرا می‌شود.

با لازم الاجرا شدن مصوبه جدید، وضعیت مهریه‌های کنونی چه می‌شود؟

قانون احتمالی جدید مثل هر قانون تازه‌ای عطف به ماسبق نمی‌شود یعنی نباید شامل موارد گذشته شود. بنابراین عقدهایی که تا پیش از آن بسته می‌شود و مهریه‌هایی که در آن عقود تعیین خواهد شد مشمول این مصوبه نخواهد شد اما از آنجایی که حکومت ایران یک نظام پیش‌بینی‌پذیر نیست، نمی‌توان با قطعیت گفت که مهریه‌های سابق بر این مصوبه، شامل محدودیت کیفری ۱۴ سکه نخواهند شد.