ادعای ثبت نام ۹۶ درصد دانش‌آموزان اتباع خارجی در مدارس کشور

رئیس امور بین‌الملل و مدارس خارج از کشور وزارت آموزش‌وپرورش مدعی «ثبت‌نام ۹۵ تا ۹۶ درصد دانش‌آموزان اتباع خارجی در مدارس کشور» شد. به گفته او: «روند ثبت‌نام به خوبی در حال انجام است اما افرادی که کد یکتا ندارند، با مراجعه به دفاتر کفالت می‌توانند این کد را دریافت کنند.»

سید محمد طباطبایی به ایسنا گفته است: «کد یکتا، حکم کد ملی ایران را دارد و براساس آن مدارس نسبت به ثبت‌نام اقدام می‌کنند.»

او با بیان اینکه آموزش‌وپرورش برای ثبت نام اتباع مشکلی ندارد افزود: «تنها کافی است این افراد اقامت خود را در ایران قانونی کنند و بعد برای ثبت‌نام اقدام کنند.»

رئیس امور بین‌الملل و مدارس خارج از کشور در وزارت آموزش‌وپرورش با بیان اینکه «تا چند روز دیگر ثبت‌نام‌ها تمام می‌شود» گفته است: «افرادی که پدر و مادرشان کد یکتا دارند، یک روزه می‌توانند کد یکتا دریافت کنند. اما افرادی که والدین‌شان کد ندارند، با ارائه مدارک قانونی و تشکیل پرونده در دفاتر کفالتی زیر نظر وزارت کشور، کد یکتا دریافت می‌کنند.»

طباطبایی با اشاره به اینکه بعد از پایان ثبت‌نام آمار دقیق دانش‌آموزان اتباع اعلام می‌شود گفت: «افراد دارای کد یکتا با مراجعه به سامانه سهما ثبت‌نام می‌کنند، بلافاصله اطلاعات آنها وارد سامانه سیدا شده و ثبت‌نام آن‌ها در مدارس انجام می‌شود.»

سایه بخشنامه جدید ثبت‌نام اتباع خارجی بر سر دانش‌آموزان افغانستانی

بخشنامه ثبت‌نام دانش‌آموزان اتباع خارجی، خانواده‌ کودکان مهاجر از جمله افعانستانی‌های مقیم ایران را با مشکل ثبت‌نام و تحصیل مواجه کرد. این بخشنامه که ۲۱شهریورماه سال جاری، یعنی کمتر از ۱۰روز مانده به آغاز سال تحصیلی صادر شده، به غیر نگاه تبعیض‌آمیزی که به دانش‌آموزان مهاجر دارد، آن‌ها را در معرض جا ماندن از تحصیل قرار داده است.

فعالان حقوق کودکان مهاجر پیشتر و در گفت‌وگو با «ایران‌وایر» گفته بودند: «یکی از تاثیرات صدور دیرهنگام این بخشنامه، بازماندن دانش‌آموزان از ثبت‌نام به‌دلیل پر شدن ظرفیت مدارس است.» آن‌ها از اینکه این بخشنامه اجازه تحصیل در برخی رشته‌ها را به دانش‌آموزان نمی‌دهد، شوکه‌شده‌اند.

شیوه‌نامه ثبت‌نام دانش‌آموزان اتباع خارجی در مدارس

«شیوه‌نامه ثبت‌نام دانش‌آموزان اتباع خارجی در مدارس جمهوری اسلامی ایران برای سال ۱۴۰۴-۱۴۰۳»، یک بخشنامه ۷ صفحه‌ای در ۳ فصل است. در فصل اول «کلیات»، شامل آن که اتباع باید پیش‌تر در سامانه «سهما» (سامانه هوشمند مدیریت اتباع) ثبت‌نام شده باشند؛ توصیف شده است. در فصل دوم، دستورات اجرایی و چگونگی فرایند ثبت‌نام، از جمله زمان‌بندی ثبت‌نام تشریح شده‌است.

در فصل سوم این شیوه نامه که با عنوان «دستورات هماهنگی» آمده، به هماهنگی با سایر دستگاه‌ها، از جمله داشتن برگ سلامت پرداخته است. بر همین اساس، زمان ثبت‌نام را بین ۱۰مرداد تا ۳۰شهریور امسال قید شده است. اما مشخص نیست منظور از این قید چه بوده‌ است. به عبارت دیگر براساس بند ۳ زمان‌بندی اجرای ثبت‌نام، دانش‌آموزان اتباع خارجی باید ابتدا در سامانه‌ «سهما» در فاصله ۱۰ مرداد تا ۳۰ شهریور ۱۴۰۳ ثبت‌نام کرده‌ باشند.

بر اساس این بخشنامه، ثبت‌نام هر دانش‌آموزی که در این سامانه ثبت‌نام نکرده باشد ممنوع است. این مساله یکی مسیرهای باز ماندن برخی کودکان از تحصیل را رقم می‌زند.

رعایت سهمیه

در بخش چهارم این شیوه نامه شرایط ثبت‌نام تصریح شده است: «ثبت‌نام دانش‌آموزان اتباع خارجی در هنرستان‌های شاخه فنی و حرفه‌ای و کاردانش با رعایت سهمیه در ادارات کل آموزش‌و‌پرورش و سیاست توسعه متوازن و هدایت تحصیلی دانش‌‌آموزان است» اما در ادامه این بخش ثبت‌نام دانش‌آموزان اتباع خارجی را تنها در ۱۳رشته آن‌هم در صورت وجود ظرفیت، ممکن دانسته است.

براساس این شیوه‌نامه؛ «ثبت‌نام دانش‌آموزان اتباع خارجی فقط در "رشته‌ پویانمایی، سینما، نمایش، نقاشی، موسیقی و نوازندگی سازهای ایرانی، موسیقی و نوازندگی سازهای جهانی و در شاخه کاردانش رشته‌های هتلداری، نقاشی ایرانی، صحافی و جلدسازی، نوازندگی سازهای ایرانی و خارجی، آواز ایرانی و آواز جهانی" امکان‌پذیر است.»

پذیرش ۱۰درصد از ظرفیت

براساس این شیوه‌نامه، «پذیرش ۱۰درصد از ظرفیت هر ناحیه، شهرستان و منطقه در سایر رشته‌های شاخه‌های فنی‌ و حرفه‌ای و کاردانش در صورت وجود ظرفیت خالی در مدارس»، به دانش‌آموزان اتباع اختصاص می‌یابد. به‌این‌ترتیب، عملا دانش‌آموزان افغانستانی حاضر در ایران که ۹۵درصد از دانش‌آموزان اتباع خارجی را تشکیل می‌دهند، با‌وجود داشتن اجازه اقامت هم نمی‌توانند در هر رشته‌ای تحصیل کنند.

اطهر مقيمی، كارشناس شوراي عالی آموزش و پرورش در نشست تخصصی «بررسی و تحليل چالش‌های تحصيلی دانش‌آموزان اتباع خارجی در ايران» که خردادماه ۱۴۰۲ برگزار شده بود؛ با اشاره به تحصيل ۶۱۴ هزار دانش‌آموز اتباع خارجی در ۳۵ هزار مدرسه ايران گفته بود: «از سال ۸۵ به بعد افزايش تعداد دانش‌آموزان غير ايرانی شيب ثابت داشته است. در سال تحصيلی ۹۸ و ۹۹ بيش از ۵۰۳ هزار دانش‌آموز اتباع غير ايرانی در بيش از ۲۸ هزار مدرسه ايرانی سراسر كشور ثبت نام كردند.»

دستور رهبر در رابطه با آموزش كودكان افغانستانی و مهاجر

مقيمی با اشاره به دستور رهبر در رابطه با آموزش كودكان افغانستانی و مهاجر در مدارس و فراهم شدن امكان تحصيل رايگان كودكان اتباع غير ايرانی و كودكان اتباع غيرايرانی فاقد كارت هويتی گفته بود: «طبق آمار، دانش‌آموزان اتباع خارجی ثبت‌نام شده در سامانه سيدا، مجموعا ۶۱۴ هزار و ۱۹۹ دانش‌آموز دختر و پسر هستند. ۱۴۴ هزار و ۲۲۶ دانش‌آموز مربوط به شهرستان استان تهران هستند كه بيشترين تعداد دانش‌آموز اتباع غير ايرانی را دارد. بيشترين مليت اين دانش‌آموزان افغانستانی است. در مجموع می‌توان گفت ۳۵ هزار و ۴۷۰ مدرسه در كشور دانش‌آموزان اتباع غير ايرانی را در خود جای داده‌اند.»