۷۰روز قطع اینترنت؛ بهرمندی ستاد اجرایی فرمان امام از رانت اینترنت پرو

بر اساس گزارش جدید نت‌بلاکس، امروز هفتادمین روز قطعی یا اختلال گسترده اینترنت در ایران است؛ وضعیتی که تاکنون معادل حدود ۱۶۵۶ ساعت قطع ارتباط دیجیتال در کشور را شامل می‌شود. این گزارش تاکید می‌کند که محدودیت‌های گسترده اینترنت، دسترسی اقشار مختلف از جمله افراد دارای معلولیت، دانشجویان، کسب‌وکارهای کوچک و عموم مردم را به‌شدت تحت تأثیر قرار داده است.

در همین حال، گزارش‌هایی از شکل‌گیری سازوکاری تحت عنوان «اینترنت پرو» خبر می‌دهند؛ مدلی از دسترسی طبقاتی به اینترنت که به گفته منتقدان، در عمل اینترنت را برای اکثریت جامعه محدود و برای گروه‌های خاص و وابسته به ساختار قدرت قابل دسترس و تجاری‌سازی کرده است.

در این گزارش‌ها ادعا شده است که بخش مهمی از زیرساخت اقتصادی این مدل دسترسی در اختیار نهادهای شبه‌دولتی از جمله ستاد اجرایی فرمان امام و بنیاد تعاون سپاه قرار دارد؛ نهادهایی که از طریق ساختار مالکیتی شرکت‌های مخابراتی، از جمله در مجموعه مرتبط با همراه اول، نقش کلیدی در بازار اینترنت کشور دارند.

بر اساس این تحلیل‌ها، حدود ۹۰ درصد سهام شرکت مخابرات ایران در اختیار ساختارهایی است که از طریق کنسرسیوم‌های اقتصادی وابسته به این نهادها مدیریت می‌شوند. منتقدان می‌گویند همین ساختار باعث شده بخشی از محدودیت‌های اینترنتی، به ایجاد یک بازار غیرشفاف و رانتی برای فروش دسترسی ویژه به اینترنت تبدیل شود.

به گفته نویسندگان این گزارش، در شرایطی که اینترنت برای بخش عمده جامعه محدود شده، برخی کاربران و کسب‌وکارها ناچار به پرداخت هزینه‌های بالا برای دسترسی به اینترنت بین‌المللی هستند؛ موضوعی که به اعتقاد آنان، همزمان با قطع گسترده اینترنت، زمینه سودآوری برای نهادهای نزدیک به قدرت را فراهم کرده است.

منتقدان این وضعیت را نمونه‌ای از «تبعیض دیجیتال ساختاری» می‌دانند که در آن، دسترسی به اینترنت از یک حق عمومی به یک امتیاز طبقاتی تبدیل شده و پیامد آن، تشدید نابرابری اقتصادی و اجتماعی در جامعه ایران عنوان می‌شود.