موتورهای یگان ویژه در کوچههای خاکی، میتازند. زنان و کودکان گریه میکنند، دود سیاه از بالای بعضی خانهها سر به آسمان میکشد و لباسهای رنگوارنگ و بالش و دفتر و کتاب بچهها از روی طاقچههای گچی روی زمین پخش یا از پنجره به بیرون انداخته میشوند. اینجا بندر کلاهی است. شاهدان عینی میگویند بهخاطر یک مخزن سوخت، خانهها را تخریب کردهاند.
روز یکشنبه ۲۱اردیبهشت۱۴۰۴، گزارشهایی از حمله نیروهای امنیتی و نظامی جمهوری اسلامی به بندر کلاهی در شهرستان میناب در شرق استان هرمزگان منتشر شد. حملهای که گفته میشود با هدف «مبارزه با قاچاق سوخت» صورت گرفته و با گذشت بیش از سه روز، نهتنها پایان نیافته، بلکه بر اساس آخرین گزارشها، تشدید هم شده است.
معین ارجمند، فعال حقوقبشر و سردبیر کمپین فعالین بلوچ به «ایرانوایر» میگوید: «اینترنت دچار اختلال شده و ارتباط تلفنی هم به سختی قابل انجام است. جو منطقه به شدت امنیتی است. نیروهای نظامی در کوچهها و خیابانها حضور دارند و مردم از ترس بیرون نمیروند.»
کلاهی و کَرگان، دو شهر بندری کوچک در شرق استان هرمزگانند که جمعیت بلوچ بزرگی در آنها زندگی میکنند و فعالان بلوچ میگویند با صید بیرویه کشتیهای چینی که حکومت به آنها مجوز داده، دیگر از صیادی خبری نیست و سوختبری تنها راه امرار معاش مردم است.
***
از حمله نیروهای امنیتی و نظامی به بندر کلاهی میناب چه میدانیم؟
۲۱فروردین۱۴۰۴، «علیاکبر جاویدان»، فرمانده انتظامی هرمزگان، به همراه رییسکل دادگستری، فرمانده مرزبانی و دادستان مرکز این استان به بندرکلاهی میناب رفتند. همانزمان، خبرگزاری «فارس»، وابسته به سپاه پاسداران این سفر را پوشش داد و گفت که با هدف «اقناعسازی مردم در مناطق آلوده به قاچاق سوخت» صورت گرفته است. علیاکبر جاویدان در بندرکلاهی به «قاچاقچیان سوخت و متخلفان»، هشدار داد که «تا پيش از ورود قاطعانه سازمان انتظامی، خود برای تمکين به قانون پيشقدم شوند.»
در پی این سفر، روز ۱۷اردیبهشت۱۴۰۴، اطلاعیهای از سوی فرماندهی انتظامی شهرستان میناب منتشر شد که در آن خطاب به «قاچاقچیان سوخت» میگفت ۳ روز مهلت دارند تا «زیرساختها و تجهیزات غیرقانونی خود مانند تانکرها، لولهکشیها و پمپهای انتقال سوخت» را بهصورت داوطلبانه جمعآوری و به محوطه ورودی روستا منتقل کنند.
در این اطلاعیه که به امضای «محمد رستمی»، فرمانده انتظامی میناب رسیده، گفته شده که در پی برگزاری جلسهای برای حل مشکل «ناترازی انرژی و آسیبهای فرهنگی و اجتماعیِ» سوختبری، تصمیم گرفته شده که با این موضوع برخورد شود.
سه روز بعد، یعنی شامگاه شنبه ۲۰اردیبهشت۱۴۰۴، رسانههای حقوقبشری بلوچستان به نقل از منابع خود و انتشار ویدیوهایی از ورود خودروهای آتشنشانی و آمبولانس، نسبت به خطر حمله ماموران نظامی به شهر، خبر دادند. «کمپین فعالین بلوچ»، با انتشار ویدیویی از صف ونهای آتشنشانی در حال ورود به بندرکلاهی، نسبت به «احتمال سرکوب سوختبران و اهالی منطقه» هشدار داد.
چند ساعت بعد، ویدیوها و تصاویر نشان از شروع عملیات نیروهای نظامی جمهوری اسلامی دارد. دود از چند ساختمان مسکونی بلند شده و در کوچهها، ماموران یگانویژه با موتورهایشان مانور میدهند و جلوی برخی خانهها پر از مامور است.
ویدیوها و تصاویر مربوط به روز دوم، یعنی دوشنبه، ۲۲اردیبهشت۱۴۰۴، نشان از سرکوب بیشتر دارد. «رسانک»، ویدیویی را از حمله ماموران به زنان و دخترانی که چادر به سر دارند منتشر کرده است. کمپین فعالین بلوچ نیز ویدیوی دیگری را از گریه کردن و بیتابی یک دختربچه منتشر کرده و نوشته که پس از حمله ماموران به منزلشان و تخریب خانهشان، این دختر از «ترس و اضطراب» در حال گریه است.
روز سهشنبه ۲۳اردیبهشت۱۴۰۴، گزارشها و گفتههای شاهدان عینی خبر از تشدید سرکوب و فشارها بر شهروندان ساکن بندرکلاهی، حتی نسبت به روز قبل خود دارد. رسانه حقوقبشری «حالوش»، تصاویر چهار شهروند بلوچ که به آنها گلولههای ساچمهای برخورد کرده، منتشر کرده و نوشته است که این چهار شهروند در جریان «تجمعات اعتراضی و مقاومت مردم بندر کلاهی نسبت به تخریب اموال و یورش بیضابطه به خانهها»، هدف گلولههای ساچمهای قرار گرفتهاند. حالوش همچنین نوشته که یکی از این شهروندان با باتوم هم مورد ضرب و شتم قرار گرفته است.
در این تصاویر، آثار متعدد زخم ناشی از اصابت گلولههای ساچمهای بر بدن، از جمله بر بازو، کمر و پشت این شهروندان دیده می شود.
حالوش همچنین نام یکی از آنها را که کودک و ۱۵ ساله است، «روحالله ملاهی» عنوان کرده است. در یکی از تصاویری که این رسانه حقوقبشری منتشر کرده، چندین گلوله ساچمهای به ناحیه پشت در سمت چپ بدن فرد اصابت کرده که خطر آن را با توجه به نزدیک بودن به قلب، بیشتر میکند.
در حالیکه رسانههای حقوقبشری بلوچستان از افزایش خشونت سرکوب مردم در روز سهشنبه، ۲۳ اردیبهشت در بندر کلاهی خبر میدهند، رسانههای داخلی ایران، از آن، تحت عنوان «بزرگترین عملیات مبارزه با سوخت کشور در بندرکلاهی میناب» یاد کردهاند.
خبرگزاری «مهر» ویدیویی را منتشر کرده که در آن مقامات محلی درباره شروع و پیشرفت عملیات خود توضیح می دهند. در این ویدیو، «مجتبی قهرمانی»، رییس کل دادگستری هرمزگان، در حال سخنرانی برای شماری از نیروهای نظامی و انتظامی و در معیت علیاکبر جاویدان، میگوید: «انشاءالله با توکل به خدا و توکل به ائمه اطهار در جهت پیگیری و مقابله با قاچاق سوخت و جمع آوری زیرساختهای یکی از نقاط مهم و شاهراههای اساسی قاچاق سوخت کشور، موفق باشید.»
در ادامه این ویدیو، نیروهای لباس شخصی که معمولا متعلق به نیروهای بسیج و اطلاعات سپاه پاسداران هستند نیز دیده میشوند که در حال اعزام خودروهای نظامی و انتظامی به سمت مکانهایی هستند که حکومت میگوید «زیرساخت قاچاق سوخت» است و رسانههای حقوقبشری بلوچستان میگویند، خانههای مردم و سوختبران هستند.
همزمان، رسانههای حقوقبشری بلوچستان از تجمع اعتراضی شهروندانی که خانه و منبع درآمد خود را از دست دادهاند خبر دادهاند. کمپین فعالین بلوچ از زخمیشدن دهها نفر و بازداشت شماری از شهروندان خبر داده است.
در حالیکه در شرق استان هرمزگان، حکومت در حال آتشزدن و تخریب و مقابله با «قاچاق سوخت» هستند، در خبرها آمده که جو امنیتی در سایر مناطق بلوچنشین، از جمله در زاهدان، مرکز استان سیستان و بلوچستان و در اطراف مسجد مکی که یکی از مکانهای اصلی اعتراض شهروندان بلوچ در جریان اعتراضات «زن زندگی آزادی» بود، افزایش یافته است. حالوش نوشته که کوادکوپتر در بالای سر این مسجد دیده شده و جو شهر را نیز «امنیتی» توصیف کرده است.
دهها نفر زخمی؛ از شمار بازداشتیها اطلاعی در دست نیست
«معین ارجمند»، فعال حقوقبشر و سردبیر کمپین فعالین بلوچ به ایرانوایر میگوید که این نخستین بار نیست: «در اردیبهشت۱۴۰۳، فروردین۱۴۰۱ و تیر۱۴۰۲ نیز این اتفاق افتاده بود. چند سال است به صورت مدام این اتفاقات در بندر کلاهی و بندر کَرگان اتفاق میافتد و نیروهای نظامی به بهانه مبارزه با قاچاق سوخت به این منطقه یورش میبرند و مردم را سرکوب میکنند و اموال و مخازن سوختی که مردم دارند را به آتش میکشند.»
او درباره معیشت مردم منطقه نیز توضیح میدهد: «شغل اکثر مردم کلاهی و بندر کَرگان، از قدیم صیادی و سوختبری بوده است. از آنجایی که کشتیهای چینی دریا را جارو کردهاند، مردم از نظر صیادی دچار مشکل شدهاند و درآمد خاصی ندارند. بیشتر مردم به همین دلیل به سوختبری روی آوردهاند.»
او در ادامه به وضعیت بازداشتیها و زخمیها اشاره کرده و میگوید: «جو منطقه به شدت امنیتی است. اینترنت دچار اختلال شده و ارتباط خیلی سخت است.»
به گفته او، یکشنبه شب نیروهای امنیتی در ورودی و خروجی بندر کَرگان مستقر شده و اجازه ورود و خروج به مردم را ندادهاند: «بندر کلاهی محاصره امنیتی شده. صبح دوشنبه ساعت ۷ دوباره به کلاهی یورش بردند. علاوه بر اینکه به منازل مردم رفتند. به سمت مردم هم تیراندازی کردند. آمار دقیق زخمیها را نداریم. اما حدود ۳۰ نفر، از جمله کودکان زیر ۱۸ سال مجروح شدهاند و بسیاری هم بازداشت هستند. یکی از منابع ما گفته که بسیاری از بازداشتشدگان کودکان زیر ۱۸سال هستند و معلوم نیست کجا نگهداری میشوند.»
آقای ارجمند ادامه میدهد: «بعد از حمله به منازل، زنان و کودکان به خیابانها آمدند و با برخورد نیروهای امنیتی و ضرب و شتم و شلیک هوایی مواجه شدند. بر اساس ویدیوهایی که به دست ما رسیده، چادر یکی از زنان را از سرش کشیدند و تهدید به بازداشت و پرونده =سازی برای او کردند.»
این فعال حقوقبشر تاکید دارد که سرکوب در روز سوم، یعنی سهشنبه شدیدتر شده است: «اینترنت دچار اختلال شده و ارتباط تلفنی هم به سختی قابل انجام است. جو منطقه به شدت امنیتی است. نیروهای نظامی در کوچهها و خیابانها حضور دارند و مردم از ترس بیرون نمیروند.»
از بخش پاسخگویی دیدن کنید
در این بخش ایران وایر میتوانید با مسوولان تماس بگیرید و کارزار خود را برای مشکلات مختلف راهاندازی کنید
ثبت نظر