شایا گلدوست
در جلسه بررسی جهانی ادواری (یو-پی-آر) کارنامه حقوقبشر ایران در سازمان ملل در ژنو، ۹ کشور توصیههای مشخصی را در زمینه توقف نقض سیستماتیک حقوق جامعه رنگینکمانی و خشونت علیه آنان، خطاب به جمهوری اسلامی مطرح کردند.
در این جلسه کارنامه حقوقبشر جمهوری اسلامی در پنج سال گذشته توسط کشورهای عضو شورای حقوقبشر سازمان ملل ارزیابی شد و با توجه به سرکوب اعتراضات در سالهای اخیر، نمایندگان کشورها، با گفتمانی صریح تلاش کردند تا مسوولان جمهوری اسلامی را پاسخگو کنند.
****
در این نشست که روز جمعه، ۲۴ ژانویه ۲۰۲۵ مصادف با پنجم بهمن ماه ۱۴۰۳، در ژنو برگزار شد، جمع وسیعی از کشورهای عضو سازمان ملل، از جمهوری اسلامی ایران خواستند تا به نقض حقوق جامعه رنگینکمانی در این کشور خاتمه داده و از روابط بین افراد همجنس جرمزدایی کند.
شیلی، قبرس، هلند، اسپانیا، ایسلند، لوکزامبورگ، مکزیک، نیوزیلند و جمهوری چک ازجمله کشورهایی بودند که نگرانی خود را درباره تبعیض سیستماتیک علیه اقلیتهای جنسی و جنسیتی در ایران ابراز کردند. این کشورها از جمهوری اسلامی خواستند که روابط جنسی رضایتمندانه بین افراد همجنس بالغ را جرمزدایی کند.
ایسلند از ایران خواست که استفاده از شوک الکتریکی و دیگر اشکال شکنجه علیه افراد، بهدلیل گرایش جنسی یا هویت جنسیتیشان را ممنوع کند. همچنین کشور شیلی بر ضرورت لغو قوانینی که تبعیض و سرکوب افراد بر اساس گرایش جنسی، هویت جنسیتی یا بیان جنسیتی را نهادینه میکنند، تاکید کرد. لوکزامبورگ نیز از ایران خواست قوانین جرمانگاری روابط همجنسگرایانه و هویت ترنس را لغو کند.
بررسی ادواری جهانی وضعیت حقوق بشر(بازبینی دورهای جهانی-یوپیآر) که از سال ۲۰۰۸ میلادی شروع به کار کرد، یک سازوکار مهم سازمان ملل است که در چهارچوب آن، همه کشورها موظفند هر چهار سال یک بار گزارشی درباره وضعیت حقوقبشر خود به جامعه جهانی ارائه کنند.
«ششرنگ»، شبکه لزبینها و ترنسجندرهای ایرانی، در آستانه جلسه ادواری بررسی کارنامه حقوقبشر جمهوری اسلامی، گزارشی از موارد اصلی نقض حقوقبشر جامعه الجیبیتیکیوپلاس در ایران منتشر کرد. در نوامبر ۲۰۲۴ نمایندگان ششرنگ با نمایندگی از کشورهای جهان، در مقر سازمان ملل در ژنو، دیدار و مذاکره کردند و این گزارش و توصیهها و اسناد خود در را در اختیار آنها قرار دادند.
در طول این دیدارها از هیاتهای شرکتکننده در یوپیآر ایران خواسته شد که مطالبات جامعه رنگینکمانی و موارد ذکر شده در گزارش را، در توصیههای خود به جمهوری اسلامی بگنجانند و نگذارند که نقش گسترده حقوق این جامعه در ایران با سکوت روبهرو شود.
«شادی امین»، موسس شبکه ششرنگ، پس از جلسه امروز و ابراز نگرانی کشورهای شرکتکننده از شرایط رنگینکمانیهای ایرانی و توصیههای این کشورها به جمهوری اسلامی، دیدار با نمایندگان کشورهای مختلف و ارایه گزارش از وضعیت اقلیتهای جنسی و جنسیتی در ایران را موثر دانسته و میگوید:
«توصیههای مطرح شده نشان میدهد که جهان صدای دادخواهی ما را شنیده است و به آن عکسالعمل نشان میدهد. مطرح شدن این توصیهها در یکی از مهمترین نهادهای بینالمللی، برای ایجاد فضایی که ما بتوانیم مطالبات خود را طرح و در آینده به کرسی بنشانیم، اهمیت بهسزایی دارد.»
با این وجود، جمهوری اسلامی ایران به هیچیک از توصیههای مطرحشده در این جلسه، درباره وضعیت جامعه رنگینکمانی پاسخ نداد. بهنظر میرسد که با وجود نگرانیهای بینالمللی و درخواستهای مشخص برای جرمزدایی از روابط همجنسخواهانه و تامین حقوق و حمایت از اعضای جامعه اقلیتهای جنسی و جنسیتی، ایران ترجیح داد به این مسایل واکنشی نشان ندهد.
«ملیکا زر»، مدیر داخلی شبکه ششرنگ، درباره ارایه این گزارش میگوید: «ششرنگ به کمک همراهانش در ایران، اطلاعات بهروز در مورد وضعیت جامعه الجیبیتیکیوپلاس را جمعآوری و در قالب گزارشی به سازمان ملل و هیاتهای حقوق بشر کشورها ارایه داده است. ما همچنان برای طرح این بیعدالتیها از هر تریبونی در جهان تلاش خواهیم کرد.»
او در ادامه به برخی از توصیههای ششرنگ به کشورهای دیگر و نهادهای بینالمللی حقوقبشر برای پاسخگو کردن جمهوری اسلامی ایران اشاره میکند، توصیههایی که به شرح ذیل است:
- لغو جرمانگاری روابط آزادانه دو همجنس.
- حذف مجازاتهایی مثل شلاق و اعدام برای رابطه دو فرد همجنس بالغ و افراد با گرایش جنسی و بیان جنسیتی متفاوت.
- پایان دادن به درمانهای اصلاحی برای افراد با گرایش جنسی و هویت جنسیتی متفاوت مانند تجویز داروهای روانگردان و الکتروشوکتراپی.
- پایان دادن به بیماریانگاری و پزشکینه کردن هویت ترنس بودن و گرایش جنسی متفاوت.
- پایان دادن به اجبار و یا تحمیل عملهای تطبیق جنسیت و تامین استانداردهای پذیرفتهشده در سطح بینالمللی برای انجام جراحیها.
- توقف و ممنوعیت نفرتپراکنی دولتی علیه افراد با گرایش جنسی، هویت جنسیتی و بیان جنسیتی متفاوت.
- پایان دادن به دستگیریهای گسترده و فشار بر خانوادهها و فعالین الجیبیتیکیوپلاس و آزاد کردن زندانیان.
- مجازات عاملین سرکوب و نقض حقوقبشر اعضای جامعه الجیبیتیکیوپلاس در طول اعتراضات جنبش زن، زندگی، آزادی.
جمهوری اسلامی در گزارش رسمی کشوری خود به شورای حقوقبشر، هیچ اشارهای به حقوق افراد رنگینگمانی در ایران نکرده است، هر چند که یکی از موضوعات مطروحه در اجلاس قبلی بوده است.
یوپیآر یکی از مکانیسمهای بینالمللی است که جمهوری اسلامی مدعی است که به درستی با آن همکاری میکند. این جلسات در مقر شورای حقوقبشر سازمان ملل برگزار میشود و تمامی کشورهای حاضر در زمینههای مختلف توصیههایی به کشور تحت بررسی ارایه میدهند. در نهایت آن کشور اعلام خواهد کرد کدام توصیهها را میپذیرد و کدام را رد میکند، پذیرش توصیهها به این معناست که آن کشور موظف است در چهارسال آینده، آنها را اجرایی کند. جمهوری اسلامی سه دوره در سالهای ۱۳۸۸، ۱۳۹۳ و ۱۳۹۸ در این اجلاس حضور داشت.
در سال ۱۳۸۸ دولت ایران سه توصیه در مورد رفع تبعیض بر پایه گرایش جنسی و هویت جنسیتی از کشورهای دیگر گرفت که هیچکدام را نپذیرفت.
دور دوم در سال ۱۳۹۳ بحث حقوق اقلیتهای جنسی و جنسیتی به همت «ششرنگ» و «سازمان عدالت برای ایران» مطرح شد و این بار دولت ایران ۱۳ توصیه از سمت کشورهای عضو سازمان ملل در مورد جامعه رنگینکمانی دریافت کرد که در مجموع مجبور به پذیرش تنها سه توصیه از آنها با شرایط محدود شد. هرچند جمهوری اسلامی هرگز به این توصیهها عمل نکرد، اما این نخستینبار بود که ایران وظیفه خود را در قبال حفظ و احقاق حقوق اقلیتهای جنسی و جنسیتی هرچند بهطور محدود، بهرسمیت شناخت.
دور سوم ایران با دریافت بیش از ده توصیه از کشورهای مختلف موظف به پاسخگویی در مورد پایاندادن به بازداشت و نقض حقوق همجنسگرایان و افراد ترنس و همچنین لغو قوانین جرمانگاری روابط میان افراد همجنس شد.
مطلب مرتبط:
لغتنامه مختصر اصطلاحات حوزه جنس و جنسیت
راهنمای گزارشنویسی و پرداخت به اخبار رنگینکمانیها
راهنمای حفظ حریم جنسی و جنسیتی رنگینکمانیها در مراجعه به پزشک
از بخش پاسخگویی دیدن کنید
در این بخش ایران وایر میتوانید با مسوولان تماس بگیرید و کارزار خود را برای مشکلات مختلف راهاندازی کنید
با ایرانوایر همکاری کنید
ویدیوها و مطالب خود را برای ما بفرستید
ثبت نظر