۲۸ آبان ۱۴۰۳، معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان گفت ۱۰ هزار و ۴۰۰ دوز واکسن آنفلوانزا در این استان توزیع شد.
این در حالی است که مسوولان حوزه سلامت در طول دو ماه گذشته مکررا ادعا کردهاند که مشکل کمبود واکسن آنفلوانزا در کشور رفع شده است. اما سوال اینجا است که آیا توزیع ۱۰ هزار واکسن در استانی یک میلیون و ۷۰۰ هزار نفری کافی است؟
چرا با وجود این ادعاها، گزارشهای مردمی حاکی از تداوم کمبود این واکسن در سراسر کشور هستند؟
***
اخیرا رسانههای وابسته به دولت جمهوری اسلامی درباره صدور مجوز واردات واکسن آنفلوانزا اخبار متنوعی منتشر کرده و نوید دپوی این محصول را در شرکتهای پخش دارو و داروخانهها دادهاند اما شماری از شهروندان در گفتوگو با «ایرانوایر» از دسترسی سخت به واکسن آنفلوآنزا خبر میدهند.
سرپرست برنامهریزی اداره کل دارو و مواد تحت کنترل سازمان غذا و دارو ایران گفته بیش از دو میلیون و ۱۰۰ هزار دوز واکسن آنفلوانزا برای گروههای پر خطر تامین شده و به راحتی در دسترس عموم مردم قرار گرفته است.
اما یکی از مسوولان بخش توزیع این واکسن در استان لرستان که نمیخواهد نام کاملش در گزارش بیاید، در گفتوگو با «ایرانوایر»، با اظهار تردید از این که این میزان واکسن به بازار تزریق شده باشد، میگوید: «توزیع دو میلیون و ۱۰۰هزار دوز از این واکسن برای پوشش یک جامعه ۸۰ میلیونی کافی نیست.»
به گفته «محمد. ن»، واردات فعلی واکسن از هلند و فرانسه نیاز کشور را مرتفع نمیکند: «من تردید دارم که این عدد و رقم واقعا درست باشد. از سوی دیگر، ما شکایتهای زیادی دریافت میکنیم درباره این که داروخانهها و مراکز توزیع فرد مراجعهکننده را مجبور به خرید نمونه ایرانی واکسن آنفلوانزا میکنند. اما نه تنها الزام به خرید یک برند واکسن تخلف محسوب میشود بلکه واکسن تولید داخل هم قابل استفاده برای گروههایی همچون کودکان و زنان باردار نیست. با این همه، دوره نخست توزیع واکسن آنفلوانزا انجام شده است و احتمالا دوره دوم توزیع در طول چند روز آینده انجام خواهد شد.»
زمان مناسب برای تزریق واکسن آنفلوانزا تا پیش از شروع فصل یخبندان و بین نیمه دوم شهریور تا پانزدهم مهرماه است؛ زمانی که شهروندان در آستانه ورود به فصل پاییز قرار گرفتهاند.
اما محمد میگوید با این که آبان به پایان رسیده اما هنوز هم واکسن آنفلوانزا مفید است: «هنوز هم فصل تزریق واکسن آنفلوانزا به پایان نرسیده است. با توجه به پاتولوژی اقلیمی که بر ایران حاکم است، امسال هوا دیرتر رو به سردی میرود و همین عامل باعث شده است شیوع بیماری آنفلوانزا کمی به تاخیر بیفتد.»
مسوولان حوزه سلامت میگویند این واکسن به وفور وارد کشور شده و در دسترس همگان قرار گرفته است اما شماری از شهروندان به «ایرانوایر» میگویند برای تهیه آن دچار زحمت شدهاند.
«روشنک» یک زن خانهدار اهل بندرعباس است. او میگوید برای پسر ۱۱ سالهاش که بیماری آسم پیشرفته دارد، به دنبال خرید واکسن آنفلوانزا است و در این مدت که جستوجو کرده، متوجه شده است که نه نمونه ایرانی و نه نمونه خارجی این واکسن به راحتی پیدا نمیشود.
محمد درباره علت کمبود واکسن آنفلوانزا میگوید اخیرا توزیع این واکسن به چند شرکت دارویی وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی یا دستکم شرکتهای دارویی خاصی که از رانتهای دولتی برخوردار هستند، سپرده شده است: «بخشی از این واردات به طور غیر رسمی و پنهانی به بیت رهبری، خانواده وزرا و مدیران رده بالا و خانوادههای نمایندگان مجلس شورای اسلامی اختصاص داده شده اما بخش قابل توجهی از این واکسنها سر از بازار سیاه در میآورد و با چهار برابر قیمت خرید و فروش میشود. هرگز هم کسی نفهمیده است چه طور و با چه سازوکاری به دست دلالان بازار آزاد میرسد. همه این عوامل هم باعث شدهاند که نه تنها مردم بلکه حتی شمار قابل توجهی از کادر درمان نیز از دریافت واکسن آنفلوانزا محروم باشند.»
«علیرضا سالم»، عضو «انجمن رسمی شورای عالی داروخانههای کشور» هم این موضوع را تایید کرده و گفته امسال با یک پدیده بیسابقه، کار پخش واکسن آنفلوانزا به سه شرکت خاص سپرده شده است.
واکسن خارجی یا فلوگارد چهار ظرفیتی؟
گفته میشود واکسن داخلی «فلوگارد»، یک واکسن تک دوز و نوترکیب و چهار ظرفیتی است که بر خلاف واکسنهای وارداتی، حاوی هیچ گونه پروتئین با منشا تخم مرغ یا آنتی بیوتیک نیست.
روشنک ساکن بندرعباس با این که به شدت محتاج خرید واکسن آنفلوانزا برای پسرش بوده است اما میگوید ترجیح میدهد از نمونه خارجی استفاده کرده و از واکسن ایرانی فلوگارد استفاده نکند، چون به کیفیت آن مطمئن نیست.
به گفته این شهروند، واکسن فلوگارد به تازگی فاز سوم آزمایش خود را به اتمام رسانده و هنوز زمان کافی از تولید این واکسن نگذشته است تا عوارضش به خوبی مشخص باشد.
به گفته روشنک، حتی دسترسی به واکسن ایرانی که فقط قابلیت تزریق به افراد بالای ۱۸ سال را دارد، در استان هرمزگان دشوار است.
محمد هم تردید دارد که واکسن فلوگارد به اندازه نمونه خارجی توان پیشگیری داشته باشد. او میگوید فلوگارد کمتر از نمونه وارداتی مورد استقبال مردم قرار گرفته است: «از آنجا که این واکسن جدید است و هنوز کارایی خود را به اثبات نرسانده، موارد ناموفق یا عوارض پس از تزریق آن معلوم نیست، به همین دلیل هم قضاوت کردن درباره آن زود است. اما چون داروها و واکسنهای ساخت داخل اعتبار چندانی بین مردم ندارند، این واکسن با استفبال کمتری مواجه شده است. معمولا بعد از اطمینان از این که نمونه وارداتی در دسترس نیست، مورد استفاده مشتری قرار میگیرد.»
«مهین ترابی» در داروخانه متعلق به یکی از بیمارستان تامین اجتماعی در منطقه ۱۱ تهران کار میکند. او به «ایرانوایر» گفته امسال بر خلاف سالهای قبل، هیچ سهمیهای از واکسن وارداتی آنفلوانزا به داروخانه آنها تحویل داده نشده است: «هر سال یک پارت واکسن خارجی برای توزیع به داروخانه ما تحویل داده میشد اما امسال یک لینکی را اعلام کردهاند تا مردم از طریق آن لینک ثبتنام و برای دریافت واکسن اقدام کنند. البته سال گذشته سهمیه مختصری برای کادر درمان در نظر گرفته میشد که امسال آن سهمیه هم به ما تعلق نگرفت و گفتند شما هم بروید و از طریق همان لینک که از سوی وزارت بهداشت معرفی شده است، ثبتنام کنید.»
به گفته مهین، دلیل ارایه شده برای توزیع واکسن به شکل آنلاین، حذف احتمال سوءاستفاده است: «این که بخشی از داروها وارد بازار سیاه میشود، غیر قابل انکار است. شاید مراجعه آنلاین کنترل بیشتری برای هرز رفتن واکسن ایجاد کند اما همه بیماران امکان دسترسی فوری به دریافت واکسن آنلاین ندارند. برای بسیاری از مردم سادهتر است تا با مراجعه به داروخانه، برای دریافت واکسن اقدام کنند. خیلیها سواد ندارند و یک عده در روستاها یا حومه شهرهای بزرگ ممکن است به اینترنت دسترسی نداشته باشند. یک عده دارای نقض سیستم ایمنی هستند و دسترسی فوری آنها به این واکسن ضروری است. »
واکسنی که مسیرش در نهایت به بازار سیاه ختم میشود
بهرغم همه کمبودها در حوزه دارو و واکسن از طریق مبادی قانونی و رسمی، بازار سیاه انواع واکسنها رونق شگفتانگیزی دارد و نمونه خارجی و وطنی واکسنهای کمیاب یا حتی نایاب به فراوانی در بازار سیاه قابل دستیابی هستند.
به گفته محمد، قاچاق واکسنهای وارداتی، از جمله واکسن آنفلوانزا، فقط به دست مسوولان و دلالها انجام نمیشود بلکه در مراحل پایینتر، برخی پزشکان که دارای قدرت مالی خوبی بوده و لابیهای پنهانی در سیستم ورود داروهای خارجی دارند، این واکسنها را خریداری میکنند و بعد از مدتی با قیمت نجومی و قطره چکانی به فروش میرسانند.»
مهین هم اظهارات محمد را تایید میکند: «اگر کمبود واکسن آنفلوانزا یک ادعای واقعی بود، پس چرا این واکسن در بازار سیاه به آسانی قابل دستیابی است؟»
مهین احتمال دست داشتن مسوولان چرخه واردات و صادرات واکسن در رونق گرفتن بازار سیاه را دور از ذهن نمیداند: «به نظر من واکسن آنفولانزا وجود دارد اما یک شبکه توزیع ناعادلانه اجازه دسترسی منطقی را به مردم نمیدهد.»
به گفته او، اوایل پاییز امسال یک پارت واکسن وارداتی هلندی به آنها اختصاص یافت که هر عدد را بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومان به مشتری فروختهاند: «هر واکسن را با کد ملی به مشتری میدادیم. به هر کد ملی، دو عدد اختصاص مییافت اما تعداد واکسنها محدود بود و به سرعت توزیع شد اما قولی برای پارت بعدی به ما ندادند. »
علاوه بر شهروندان، زندانیان هم برای دسترسی به واکسن آنفلوانزا با محدودیت همراه بودهاند.
به گفته محمد، این واکسن فقط در شمار محدودی از زندانهای استان لرستان توزیع شده است: «در زندان مرکزی خرمآباد فقط یک نوبت واکسن فلوگارد ایرانی بین زندانیها توزیع شده که بین زندانیهای دارای نقض ایمنی و سن بالاترها بوده است. گروه سالمتر و جوانترها برای نوبتهای بعدی منتظر میمانند.»
هنوز هم در ایران تزریق واکسن آنفلوانزا یک اقدام لوکس به نظر میرسد. متخصصان هم بیماری آنفلوانزا را به خودی خود خطرناک نمیدانند. اما همین متخصصان تاکید میکنند ابتلا به این بیماری برای افراد مبتلا به بیماریهای نقص سیستم ایمنی میتواند خطرناک باشد.
از بخش پاسخگویی دیدن کنید
در این بخش ایران وایر میتوانید با مسوولان تماس بگیرید و کارزار خود را برای مشکلات مختلف راهاندازی کنید
ثبت نظر