فصل تبلیغ برای پذیرش دانشآموزی به کانادا آغازشده است. مشاوران رسمی مهاجرت به کانادا انواع وعدهها را به خانوادهها میدهند که «فرزندان نوجوان خود را برای ادامه تحصیل از مقطع متوسطه و دبیرستان راهی کانادا کنید و خودتان به فاصله کمی به آنها بپیوندید».
آرزوی مهاجرت به کانادا، این روزها نه صرفا یک تصمیم شخصی، بلکه بازتابی از رویای جمعی برای زیستن در سرزمینی است که امنیت، شان انسانی و فرصت را وعده میدهد.
***
آماری از تعداد دانشآموزان مهاجر به کانادا در دست نیست ولی گزارشهای «رصدخانه مهاجرت ایران» بیانگر آن است که طی دو دهه گذشته تعداد دانشجویان ایرانی در کانادا همواره رو به افزایش بوده است. ایران ششمین کشور برتر دانشجو فرست به کشور کانادا در سال ۲۰۲۰ معرفیشده است.
مقالات متعددی نیز نشان میدهد که کانادا برای نوجوانان ایرانی، میتواند از چند جهت قابلتوجه و حتی آرزومندانه باشد. سیستم آموزشی پیشرفته و بدون تبعیض، آزادیهای فردی و اجتماعی، فرصتهای ادامه تحصیل و دریافت بورسیه و تحصیل در دانشگاههای معتبر جهانی، زندگی با آرامش روانی و امنیت اجتماعی ازجمله مهمترین عواملی است که میتواند یک نوجوان «نسل آلفا» را مجذوب زندگی در این کشور کند.
برای نوجوانان نسل آلفا در داخل ایران که با اینترنت بزرگشده است و شناخت نسبی از آزادیهای جهان و پیشرفت و تکنولوژی و آزادی ارتباطات و روابط انسانی بدون تبعیض دارد، کانادا نماد فرصت، آزادی و آیندهای روشنتر است.
در سایه رویای شیرین «کانادا سرزمین فرصتها است»، واقعیتی تلخ و پنهانی هم در حال شکلگیری است: کودکان و نوجوانانی که نه از سر انتخاب، بلکه برای گشودن راه مهاجرت خانوادههایشان، تنها و بیپناه راهی کشوری غریب میشوند.
«منا سلامزاده»، مشاور رسمی امور مهاجرت به کانادا میگوید: «بدترین پرونده در تجربه کاریام نوجوانی بود که به اصرار خانواده به خانوادهای غریبه سپرده شد تا با ویزای دانشآموزی راه اقامت مادر و پدر خود را هموار کند و درنهایت با شرایط روحی بسیار بد برای همیشه به ایران بازگشت.»
فرزندم پلی برای اقامت من
مهاجرت تحصیلی سالهاست که یکی از دروازههای ورود به کشور کانادا شده است؛ اما در سالهای اخیر، نوجوانان ایرانی بهصورت فزایندهای بهتنهایی و با ویزای دانشآموزی راهی این کشور میشوند، درحالیکه پدر و مادرشان با امید به پیوستن در آینده، پشت درهای بسته سفارتها میمانند. پدیدهای که به گفتهٔ کارشناسان مهاجرت، نه یک انتخاب آموزشی، بلکه تاکتیکی برای مهاجرت خانوادگی شده است.
جوانان و نوجوانان در سالهای اخیر متقاضیان اصلی مهاجرت از ایران بودهاند. شرایط پذیرش مهاجر بهویژه برای کشور کانادا نیز بیشتر از نیروی کار و تحصیلکرده جوان استقبال میکند.
«منا سلامزاده»، مشاور رسمی امور مهاجرت به کانادا میگوید: «برخی خانوادههای ایرانی در تلاش برای مهاجرت به کانادا ابتدا فرزندان خود را از طریق مهاجرت دانشآموزی راهی میکنند تا شانس دریافت ویزای اقامت برای خود داشته باشند. شانس والدین برای دریافت ویزای همراه فرزند، چند برابر میشود. هرچند در مواردی خلاف این هم رخ میدهد و فرزند نوجوان به کانادا میرسد ولی والدین او هرگز موفق به دریافت ویزا برای دیدن بچه خود نمیشوند».
به گفته این کارشناس رسمی مهاجرت کانادا، فرزند، به «سرباز خط مقدم مهاجرت» تبدیل میشود.
برخی خانوادهها همه دارایی خود را میدهند تا فرزندشان به آرزوی خود یعنی تحصیل در کشور کانادا برسد.
چند هزار دلار فقط برای یک امضا
بهغیراز پول و شرایط مناسب برای دریافت ویزای دانشآموزی ازجمله ریزنمرات دانشآموز که به دلایل تجاری برای کشور میزبان خیلی هم سختگیرانه نیست و اغلب دانشآموزان ایرانی آنها را کسب میکنند یک موضوع مهم دیگری هم درمیان است. برای صدور ویزای دانشآموزی، فرم قانونی سرپرستی نیاز است؛ سندی که یک فرد مقیم یا شهروند کانادا سرپرستی کودک را بهطور صوری قبول میکند؛ اما پشت این امضا، بازاری پررونق پنهان است: ده هزار دلار تنها برای امضای یک فرم سرپرستی. البته اگر خانوادهای سرپرست برای فرزند خود معرفی نکند اداره مهاجرت خودش برای کودک سرپرست انتخاب میکند.
به گفته خانم سلامزاده: «در بسیاری از موارد، این فرد نه صلاحیت روانی دارد، نه سابقهاش بررسی میشود، نه حتی الزام قانونی برای مراقبت واقعی از کودک وجود دارد».
کانادا یکی از امضاکنندگان اصلی کنوانسیون حقوق کودک سازمان ملل است و بخشهای مختلف قوانین فدرال و استانی آن در مورد حقوق کودک نیز بر پایه همین کنوانسیون تدوین و تنظیمشدهاند. درواقع این کشور بهعنوان کشوری سختگیر در حوزه حقوق کودک شناخته میشود که با آسیب رسیدن به کودکان اصلا مصالحه ندارد. ولی وقتی پای تجارت میان باشد کانادا هم در مورد کودکان مهاجر چشمهای خود را میبندد. تکاندهنده است که در سیستم مهاجرت تحصیلی کانادا، جای خالی قوانین سختگیرانه برای سرپرستی کودکان، دیده میشود.
سلامزاده میگوید: «در بسیاری از موارد وکلای مهاجرت یا کارگزاران بدون مجوز، درازای پول، نقش «سرپرست» را ایفا میکنند». به گفته منا سلامزاده در این سالها وکلای مهاجرتی که شم اقتصادی و تجاری بهتری داشتهاند از این مسیر درآمد هنگفتی به جیب زدهاند. برخی از آنها کودکان را در خانه خود یا خانه فرد آشنایی پانسیون میکنند و در قبال آن هزینههای چشمگیری دریافت میکنند. منا این مبالغ را از ۳ هزار تا ۱۰ هزار دلار متغیر میداند.
پانسیون یا تنهایی تحمیلشده؟
نهفقط وکلای مهاجرت بلکه کالجهایی هم در کشور کانادا دانشآموزان مهاجر را پانسیون میکنند. هزینه آنها بهمراتب بالاتر از پانسیونهای غیررسمی است. در مواردی، مدارس خصوصی با هزینههای سالانه تا ۴۰ هزار دلار، دانشآموزان را در پانسیونهای زیرمجموعه خود نگه میدارند. یک کالج بسیار مشهور در شهر همیلتن کانادا در سالهای گذشته دستکم یک تا دو سمینار در هتل اسپیناس تهران برگزار کرده است تا بهواسطه آن بتواند فرزندان افراد متمول ایرانی را جذب و در کالج خود پانسیون کند. مدیر این مدرسه همزمان سرپرست دانشآموزان بینالمللی و تبلیغکننده دورههای آموزشی کالج تحت سرپرستی خود در تهران بوده است.
دانشآموزان ایرانی از سواد بالاتری نسبت به کاناداییها برخوردارند
این مشاور رسمی مهاجرت به کانادا میگوید: «دانشآموزی که قصد مهاجرت تحصیلی دارد باید از سطح علمی مناسب برخوردار باشد.
بسته به سن کودک و مدرسهای که در کانادا قرار است به کودک پذیرش تحصیلی بدهد نمرات دانشآموز فرستاده میشود».
منا سلامزاده اضافه میکند: «مسوولان مربوطه در آموزشوپرورش کانادا نمرات را ارزیابی و اعلام میکنند این فرد در چه مقطعی میتواند تحصیل کند. در بیشتر موارد دانشآموزان ایرانی ازنظر سطح درسی از دانشآموزان در کانادا بهاندازه یک تا دو مقطع تحصیلی بالاتر یا جلوتر هستند. ما در بسیاری از مواقع به خانوادهها پیشنهاد میکنیم در کلاس درس متناسب با همسالان خود قرار بگیرند تا با همسالان خود آموزش ببینند».
وقتی یک غریبه باید خانواده باشد
منا، کارشناس مهاجرت و فعال در حوزه دانشآموزان بینالمللی میگوید: «بیشتر نوجوانان ایرانی دچار افسردگی، شوک فرهنگی، قلدری و فشارهای سنگین در مدرسه هستند. آنها مجبورند نمرات بالا بگیرند، درحالیکه از حمایت عاطفی خانواده بیبهرهاند. حتی اگر با خاله یا عمهشان زندگی کنند، بازهم احساس تنهایی رهایشان نمیکند.»
او اضافه میکند: «بسیاری از نوجوانان پس از مدتی طاقت نمیآورند و باروحیهای درهمشکسته به ایران بازمیگردند؛ گاهی بدون اینکه حتی تحصیلشان را به پایان برسانند. درنتیجه، هم از مهاجرت بازماندهاند، هم یک سال تحصیلی را ازدستدادهاند، هم دچار آسیبهای جدی روانی شدهاند».
تجارت یا مهاجرت؟
سیستم آموزشی کانادا هم در این میان سرش بیکلاه نمانده و بدون سود نیست. دانشآموزان و دانشجویان بینالمللی برای کانادا درآمد فراوانی به همراه دارند.
برای مثال، هزینه تحصیل برای دانشآموزان بینالمللی در منطقه یورک، استان انتاریو، بسته به مقطع تحصیلی و نوع برنامه متفاوت است. بر اساس اطلاعات موجود، هزینهها به شرح زیر است:
برای دانشآموزان دبیرستانی پایه تحصیلی ۹ تا ۱۲، مبلغ ۱۷ هزار و ۶۷۵ دلار کانادا بهصورت سالانه اخذ میشود.
برای دانشآموزان ابتدایی تا پایه درسی متوسطه یعنی کلاس هشتم، ۱۶هزار و ۸۲۵ دلار کانادا دریافت میشود.
البته این هزینهها ممکن است با توجه به تغییرات بودجههای سالانه مدارس و سیاستهای مدرسههای هر منطقه تغییر کنند.
هزینه تحصیل در مدارس خصوصی اما داستان دیگری دارد. مدارس خصوصی این رقم را تا بالای ۳۰ هزار دلار کانادا در نظر میگیرند. اداره مهاجرت کانادا هیچگونه نظارتی بر این موارد ندارد، چرا که در عمل نوجوانان مهاجر را به منبع درآمدی پرمنفعت برای اقتصاد آموزش تبدیل کرده است. آیا این بیتفاوتی تصادفی است یا بخشی از یک تجارت سازمانیافته بینالمللی؟ پژوهشهای دولتی در کانادا نشان میدهد تأثیرات اقتصادی آموزش بینالمللی در اقتصاد این کشور بسیار چشمگیر است.
آخرین اطلاعات دولت کانادا در مورد دانشآموزان بینالمللی مربوط به یافتههای سال ۲۰۲۲ و بیانگر این است که دانشآموزان بینالمللی در کانادا در سال ۲۰۲۲ حدود ۳۷.۳ میلیارد دلار برای شهریه، محل اقامت و هزینههای اختیاری خرج کردهاند.
این میزان هزینه، تأثیر مستقیم و غیرمستقیم ۳۰.۹ میلیارد دلار بر تولید ناخالص داخلی (GDP) کانادا داشت که معادل ۱.۲ درصد از تولید ناخالص داخلی کل این کشور است.
آمار تفکیکشده در مورد دانشآموزان و دانشجویان ایرانی در این گزارش ذکر نشده است.
منا سلامزاده میگوید: «مهاجرت تحصیلی لزوما مسیر اشتباهی نیست؛ اما در صورتی خوب است که با آگاهی، برنامهریزی، مشاوره معتبر و همراهی روانشناسانه صورت گیرد و به کودک و نوجوان آسیب نزند؛ اما آنچه اکنون در جریان است، موجی از کاسبی وکلای مهاجرت و بهرهکشی از امید خانوادههایی است که رویای اقامت در کانادا را دارند».
این کارشناس رسمی مهاجرت اضافه میکند: «خانوادههایی هستند که گاهی همه دارایی خود را خرج میکنند تا فرزندشان به کانادا برسد، بیآنکه بدانند ممکن است اینجا آینده خوبی هم در انتظار آنها نباشد.»
از بخش پاسخگویی دیدن کنید
در این بخش ایران وایر میتوانید با مسوولان تماس بگیرید و کارزار خود را برای مشکلات مختلف راهاندازی کنید
با ایرانوایر همکاری کنید
ویدیوها و مطالب خود را برای ما بفرستید
ثبت نظر