در حالیکه نگاهها بر کمآبی تهران متمرکز شده است و بحران بیآبی در سراسر ایران جریان دارد، حالا کار به اختلاف و تصمیمگیریهای ناکارآمد بین استانهای آذربایجان غربی و شرقی با کردستان کشیده شده است. آب سد بوکان که آب نوشیدنی ۲۳ شهر از جمله بخشی از «تبریز» را تامین میکند به کمترین میزان خود در چند دهه اخیر رسیده است. مسوولان راه چاره را در رهاسازی انتقال آب از استان کردستان میبینند.اهالی سقز و کارشناسان در گفتوگو با «ایرانوایر» از همین تصمیمهای سیاسی اشتباه صحبت میکنند که میتواند ضرری چندجانبه باشد. بهطوری که هم ممکن است اهالی سقز با کمبود آب شرب مواجه شوند و هم به اختلافات میان استانی دامن زده شود.
***
«حق سقز نباید قربانی تصمیمهای اشتباه و سیاسی شود.» این جمله را یکی از شهروندان سقزی در واکنش به خبر احتمال رهاسازی آب سد چراغویس میگوید. او در گفتوگو با ایرانوایر، ادامه میدهد: «آب سد بوکان از کوههای سقز سرچشمه میگیرد و عمده مخزن آن در خاک این شهر قرار دارد، اما مدیریت سد را به آذربایجان غربی سپردهاند و امروز سهم سقز از آن صفر است. اگر حالا آب چراغویس هم رها شود، این یعنی ظلم مضاعف به مردم سقز.»
نگرانی این شهروند، بازتاب احساس عمومی در سقز است. شهری که آب نوشیدنی آن از سد چراغویس تامین میشود. پس از سالها انتظار، سد ۸۵ میلیون مترمکعبی چراغویس را به عنوان منبع اصلی تامین آب شرب ۲۰۰هزار نفر و توسعه کشاورزی خود در اختیار دارد. فاز نخست این سد در سال ۱۳۹۶ و فاز دوم آن در سال ۱۴۰۲ به بهرهبرداری رسید تا خیال سقز از بابت تامین آب شرب پایدار تامین شود. آب شربی که پیشتر از سد بوکان تامین میشد.
در پاییندست سد چراغویس، سد بوکان یا «کوروش کبیر» سابق قرار دارد که با ظرفیت ۸۰۰میلیون مترمکعب از بزرگترین سدهای ایران به شمار میآید. این سد در سال ۱۳۵۰ روی «زرینهرود» ساخته شد.
به گفته مدیر اداره آب بوکان، این سد آب شرب ۲۳ شهر و دهها روستا در آذربایجان غربی و شرقی از جمله بخشی از «تبریز» و نیز را دهها هزار هکتار زمین را در دست «میاندوآب»، «عجبشیر» و «آذرشهر» تامین میکند. همچنین، سالانه میلیونها متر مکعب دیگر از آب این سد به سوی دریاچه ارومیه که حالا خشک شده است، رها میشود. در شرایط فعلی این سد تنها حدود ۴۰ میلیون مترمکعب آب دارد و همین موضوع تامین آب شهرها و روستاهای هدف را با خطر جدی مواجه کرده است.
در چنین شرایطی، مسوولان راه چاره تقویت آب پشت این سد را در رهاسازی آب سد چراغویس میدانند و خواستار رهاسازی بخشی از آب این سد شدهاند تا ذخایر سد بوکان تقویت شود. این درخواست با نگرانی شدید مردم و مسوولان سقز روبهرو شده است.
یک کارشناس حوزه آب که هویت او نزد ایرانوایر محفوظ است، در همین باره میگوید: «از اشتباهات عمده در پروژههای انتقال آب، نبود آیندهنگری و تصمیمگیریهای مقطعی است. حجم سد بوکان بسیار عظیم است و اگر حتی ۲۰ یا ۳۰میلیون مترمکعب از آب سد چراغویس رهاسازی شود، بهدلیل فاصله حدود ۹۰ کیلومتری و خشکی مسیر، بخش ناچیزی از آن به مخزن سد بوکان خواهد رسید و این کار عملا به معنای هدر دادن آب است.»
این کارشناس میافزاید: «باید از سالها پیش مدیریت مصرف در بخش کشاورزی بهویژه در کشت محصولات آببر مانند چغندر اصلاح میشد و نباید نتیجه آن تصمیمهای غلط را مردم سقز بپردازند.»
تقسیم آب سد چراغویس به این شکل هم محدود نمیشود. پروژه انتقال آب از سد چراغویس به شهر «بانه» نیز از مدتها قبل شروع شده است. پس از خشک شدن سد «عباسآباد» بانه و آغاز جیرهبندی آب در آن شهر، دولت تصمیم گرفت خط انتقال آب از چراغویس به بانه را با بیش از دو هزار میلیارد تومان اعتبار آغاز کند. این پروژه در حال حاضر بهصورت سهشیفته در حال اجرا است تا سالانه حدود ۲۰میلیون مترمکعب آب به بانه منتقل شود.
در حالیکه ایران با خشکسالی و بیآبی مواجه شده است، اکنون مردم سقز میگویند این آب سهم و مال سقز است و مادامی که در طول سال میلیونها متر مکعب آب صرف کاشت محصولات آببر در میاندوآب و آذرشهر میشود، نباید آن را با آبی که سهم سقز است جبران کنند.
یک شهروند سقزی به ایرانوایر میگوید: «قرار بود سد چراغویس برای تامین آب شرب سقز و تبدیل ۶هزار هکتار زمین دیم به آبی ساخته شود، نه اینکه آب آن بین شهرهای دیگر تقسیم شود. اکنون، سقز نه تنها در بخش کشاورزی از این سد سهمی نبرده بلکه ممکن است با این انتقال و رهاسازیها حتی در شرب نیز با مشکل مواجه شود.»
حالا باید دید مسوولان استان کردستان تا چه میزان در برابر فشارهایی که از سوی مقامات آذربایجان غربی و شرقی در حال انجام است، مقاومت خواهند کرد و چه پاسخی به مخالفتهای احتمالی مردم سقز خواهند داد. در این میان، پرسش دیگری هم میتوان مطرح کرد، آیا بحران آب با تصمیمگیریهای ناکارآمد سیاسی، ممکن است به نزاع میان استانی هم تبدیل شود؟
از بخش پاسخگویی دیدن کنید
در این بخش ایران وایر میتوانید با مسوولان تماس بگیرید و کارزار خود را برای مشکلات مختلف راهاندازی کنید
با ایرانوایر همکاری کنید
ویدیوها و مطالب خود را برای ما بفرستید
ثبت نظر