روز از ریاستجمهوری «مسعود پزشکیان» میگذرد و به نظر میرسد او در اجرای وعدههایش به مردم ناکام مانده است. هرچند برخی ادعا میکنند که پزشکیان هیچ وعدهای نداده، اما او پیش از انتخابات در تیر، در صفحه خود در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: «تضمین میدهم که تمام دولت در برابر گشتهای اجباری، فیلتر کردن و فیلترشکن بازی و فشارهای بیرونی در همه جلسات و تمامقد بایستد.»
***
او در اولین جلسه شورای عالی فضای مجازی گفت که فعلا نمیتواند زمان مشخصی را برای رفع فیلترینگ اعلام کند. پزشکیان گفت بعضیها با فروش فیلترشکن پولهای میلیاردی کسب میکنند و «این برای کشورمان خوب نیست.» بهعبارتی، پزشکیان بهجای حل مشکل اصلی یعنی فیلترینگ، تمرکزش را به سمت مبارزه با فروش فیلترشکنها تغییر داد.
این چرخش عجیب، صدای اعتراض حامیانش را نیز درآورد. ازجمله «آذر منصوری»، رییس جبهه اصلاحات که گفت: «مساله مردم ایران فروشندگان فیلترشکن نیستند، صورت این مساله فیلترینگ است و انتظار و مطالبه مردم رفع آن است. با این اقدام، بازار فیلترشکنها هم جمع میشود. باید تحولات دنیای امروز را پذیرفت و برای تبدیل آن به فرصت برنامه داشت.»
پزشکیان، از تغییر فیلترینگ تا برخورد با فیلترشکنها
پزشکیان با برانگیختن امیدهایی در میان بخشی از مردم بر سر کار آمد. طرفداران او در دوره تبلیغات برای انتخابات ریاستجمهوری میگفتند که او سه موضوع را حل خواهد کرد و همین وضعیت مردم را «اندکی» بهبود خواهد بخشید. آنها میگفتن پزشکیان جلو گشت ارشاد و لایحه حجاب را خواهد گرفت، وضعیت اقتصادی و معیشتی مردم را بهبود خواهد بخشید و در نهایت، مساله فیلترینگ را حل خواهد کرد.
خود پزشکیان هم در مناظرههای انتخاباتی در مورد فیلترینگ اظهار کرده بود: «اگر به ریاستجمهوری برسم، قطع و یقین این روند فیلترینگ که زندگی مردم را متاثر کرده و مردم را عصبانی میکند را تغییر خواهم داد.» یا در جای دیگری گفته بود: «در برابر تحریم، فیلترینگ و انحصار در اقتصاد دیجیتال میایستم؛ با این سه درخواست بخش خصوصی همدل و همراه هستم و به مردم گزارش شفاف خواهم داد.» او همچنین بهجز مساله فیلترینگ تاکید کرده بود «باید دید که این فیلترشکنها را چه کسانی میفروشند» و اینگونه مساله خود را صرفا به فیلترینگ گره نزده، بلکه با فروش فیلترشکن نیز مخالفت کرده بود.
اما در ۷۵ روز گذشته نهتنها هیچ یک از این وعدهها عملی نشد، بلکه خود او نیز از برخی سخنانش عدول کرد. پزشکیان در ۲۶شهریور و در نشست خبری با خبرنگاران گفت: «باید یک برنامه بنویسند و با شورای عالی امنیت ملی و شورای عالی فضای مجازی جلسه داریم؛ در تلاش هستیم هرچه سریع تر آن را برداریم.» تاکید کرده بود که «رفع فیلترینگ در دستور کار است، انشاءالله چارچوبهایی که در رابطه با فیلترینگ هست را از بین میبریم.»
او مراحل این کار را به بعد از سفر خود به نیویورک واگذار کرد، اما پس از بازگشت، در اولین جلسه شورای عالی فضای مجازی، مواضع او تغییر کرد و تنها به مساله فروش فیلترشکنها اشاره کرد. او در این جلسه گفت: «برای رفع فیلترینگ فضای مجازی تلاش میکنیم، اما زمان مشخصی را نمیتوان باتوجه به شرایط فعلی، اعلام کرد.» پزشکیان ضمن مبهم گذاشتن موضوع فیلترینگ اما، دستور برخورد با فیلترشکنها و فروشندگانش را داد.
وزیری برای مبارزه با فیلترشکنها
سخنان «ستار هاشمی»، وزیر ارتباطات در ۱۷مهر نیز جنجال زیادی برانگیخت. او در پاسخ به یک سوال ساده «بله یا خیر» درباره رفع فیلترینگ، گفت: «طبیعتا به این سوال بهصورت بله و خیر نمیشود پاسخ داد؛ بایستی مدیریت قانونمند در این فضا اتفاق بیفتد، اما مردم هم یکسری نیازهایی در این فضا دارند، مثلا در فضای دانشگاهی به یکسری محتواهای آموزشی نیاز دارند. بایستی مدیریت هوشمند اتفاق بیفتد؛ این چیزی است که مردم مطالبه میکنند.»
بعد از انتقادها او در ۱۸مهر، سخنان خود را بهتر کرده و درحالیکه میگفت «ما با تمام توان و انرژی برای گشایش در این زمینه موضوع را دنبال میکنیم»، گفت: «گردش مالی غیرشفاف فیلترشکنها خودش یک آسیب جداگانه از مشکلات امنیتی و فرهنگی محدودیتهای ایجاد شده است و موکدا از پیگیری عملیاتی و جدی وعده رییسجمهور و مطالبه مردم سخن گفتم.» او از تنظیمگری در فضای مجازی سخن گفت.
بااینحال، حتی رسانههای اصلاحطلب نیز از رویکرد او انتقاد کردند و وعدههایش را بیاثر دانستند. منتقدان معتقدند که هاشمی بهجای ارائه پاسخی شفاف در مورد رفع فیلترینگ، با عبارات مبهمی مانند «مدیریت هوشمند»، از مسوولیت طفره رفته است، که این امر به معنای ایجاد اینترنت طبقاتی و محدودتر کردن دسترسی مردم تعبیر شده است. برخی نیز او را ادامهدهنده راه وزیران پیشین میدانند که بیشتر بر مقابله با فیلترشکنها تمرکز کردهاند، تا رفع مشکلات فیلترینگ.
بسیاری از کارشناسان حوزه اینترنت، سخنان چند روز اخیر وزیر را ادامه راه مسیری میدانند که از دوره ریاستجمهوری «حسن روحانی» آغاز شده است و تاکید دارند حاکمیت جمهوری اسلامی اینترنت را طبقاتی خواهد کرد.
«اینترنت طبقاتی»، سیستمی است که در آن دسترسی کاربران به اینترنت براساس موقعیت شغلی، اجتماعی یا نیازهای خاص محدود میشود. در این مدل، برخی افراد به اینترنت با کیفیت و سرعت بالاتر یا بدون فیلترینگ دسترسی دارند، درحالیکه دیگران با محدودیتهایی روبهرو هستند. این موضوعی است که هاشمی با آن مخالف است و میگوید: «وزارت ارتباطات بههیچعنوان اعتقادی به اینترنت طبقاتی ندارد»، اما بااینحال او تاکنون توضیح روشنی از ایده «هوشمندسازی» یا «تنظیمگری» نداده است.
نکته قابل توجه آنکه از زمان روی کار آمدن هاشمی، تمرکز اصلی او بر فیلترشکنها بوده است. او حتی در روز اول وزارتش، بهجای پرداختن به فیلترینگ، درباره فیلترشکنها صحبت کرد و گفت: «وضعیت موجود بهواسطه استفاده از فیلترشکنها وضعیت قابل قبولی نیست و طبیعتا این روش حتما باید بازطراحی و بازنگری انجام شود.»
او بعدتر، از «اصلاح شیوه فیلترینگ در کشور از طریق اصلاح مقررات» گفت. هاشمی در ۱۶مهر نیز اشاره کرده بود که افزایش حجم محتوای تولیدی و استفاده از فیلترشکنها، باعث اختلال در زیرساختهای شبکه و حملات سایبری شده است. وزیر ارتباطات همچنین تاکید کرد که برخورد با فیلترشکنها در راستای ایجاد فضای مجازی قانونمند است و این موضوع، منافاتی با نیازهای مردم به محتوای علمی و آموزشی ندارد.
گزارشی در سایت «فیلتربان»، این رویکرد وزیر و همفکرانش را جنگ جمهوری اسلامی با فیلترشکنها میداند. مقامات ایرانی بارها فیلترشکنها را عامل افزایش ناامنی و حملات سایبری معرفی کردهاند، چراکه اساسا سیاست جمهوری اسلامی بر کنترل فضای مجازی متمرکز است و اقدامات اخیر دولت، ازجمله تاکید رهبر جمهوری اسلامی بر حکمرانی بر اینترنت و اجرای قوانین محدودکننده، نشاندهنده تلاش برای کنترل بیشتر بر محتوای آنلاین و رفتار کاربران است.
البته همین محدودیتها باعث شده تا استفاده از فیلترشکنها افزایش یابد و مشکلاتی از جمله فشار اقتصادی بر کاربران بیشتر شده و اختلالات اینترنتی افزایش یابد.
آینده فیلترینگ در ایران همچنان نامشخص است
برخی از اصلاحطلبان حامی پزشکیان، اظهارات او درباره فیلترینگ را مثبت ارزیابی کرده و معتقدند که او بهتدریج بهسمت رفع فیلترینگ حرکت خواهد کرد. افرادی مانند «علی محمد نمازی»، فعال سیاسی اصلاحطلب، تاکید میکنند«پزشکیان باید رفع فیلترینگ، پرهیز از رفتارهای خشونت آمیز، بیاحترامی به شهروندان و لزوم رعایت کرامت انسانی را در اولویت قرار دهد.»
«غلامحسین کرباسچی»، شهردار سابق تهران و از حامیان پزشکیان نیز گفته است «اولین قدم پزشکیان برداشتن فیلترینگ است.» یا «عباس عبدی»، از دیگر حامیان اصلاحطلب پزشکیان بر آن است که «برای تقویت وفاق با مردم»، باید رییسجمهور اولین اولویت خود را رفع فیلترینگ بداند.
در ۱۷مهر سال جاری، «مهدی طباطبایی»، معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر ریاستجمهوری، در پیامی در شبکه اجتماعی، از پزشکیان تمامقد دفاع کرده و گفت وضعیت فیلترینگ بهتر خواهد شد. او برای توضیح نظر خود حتی از تاریخ معاصر ایران نیز برای تعالی بخشیدن به پزشکیان استفاده کرده و نوشت: «صداقت و وفای به عهد، سرمایه اصلی و خصیصه ذاتی رییسجمهور پزشکیان است. مساله ساماندهی و ارتقای سرعت اینترنت و رفع فیلترینگ در یک مسیر قانونی و منطقی حل و انتظارات به حق جامعه برآورده خواهد شد. با شتابزدگی در موضع گیریها و قضاوتهای زودهنگام، راه را برای حل مشکلات صعب و دشوار نکنیم. دکتر پزشکیان در حوزه صداقت و راستگویی از سرآمدان عرصه سیاست در ایران معاصر است.»
در ۱۸مهر، «فاطمه مهاجرانی»، سخنگو دولت اعلام کرد: «موضوع فیلترینگ در جلسه هیات دولت مطرح شد که وزیر ارتباطات در حال پیگیری است. رییسجمهور بر همان عهدی که بستند، هستند.»
بااینحال، از سخنان و تغییر مواضع پزشکیان در این مدت نمیتوان تشخیص داد که دقیقا این عهد «تغییر» است، «حل کردن» یا «بهتر کردن» وضعیت اینترنت؛ همچنین او زمانی مشخص برای اجرای این تصمیم اعلام نکرده است. باتوجه به اظهارات مختلف، وعدههای مبهم و اینکه دولت در شورای عالی فضای مجازی و کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه -که تعیینکنندگان فیلترینگ هستند- نفوذ کافی ندارد و تاکنون تصمیم مشخصی برای رفع فیلترینگ اعلام نکرده است و تمرکزش بر مقابله با فیلترشکنها بوده، به نظر نمیرسد رفع فیلترینگ در آیندهای نزدیک انجام شود.
از بخش پاسخگویی دیدن کنید
در این بخش ایران وایر میتوانید با مسوولان تماس بگیرید و کارزار خود را برای مشکلات مختلف راهاندازی کنید
ثبت نظر
از وقتی دکتر پزشکیان آمده فیلترشکن های رایگان مثل هلو متصل میشن و خراب کردن کاسبی مافیای فیلترشکن فروش ها شما را ناراحت کرده