سازمان ملل متحد در «روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان» اعلام کرد که هر ده دقیقه، یک زن در جهان توسط اعضای خانواده، ازجمله شریک عاطفی، جنسی و سایر مردان خانواده خود کشته میشود.
در بلوچستان، خشونت مضاعف و چند لایه حکومتی در قالب فقر، تبعیض اتنیکی و مذهبی سیستماتیک علیه شهروندان بلوچ و بهویژه زنان و دختران بلوچ نیز، بر خشونتهای معمول جنسی و جنسیتی میافزاید.
در برنامه زنده اینستاگرامی این هفته بلوچستان، «ایرانوایر» بهمناسبت روزهای نارنجی مبارزه با خشونت علیه زنان، با «صباح بندویی»، روانشناس و نماینده سازمان حقوقبشر بلوچستان در سازمان ملل با همراهی «فریبا بلوچ»، جوانب مختلف خشونت مبتنیبر جنسیت را در ایران و بلوچستان بررسی کرده است.
***
در هفتهای که گذشت، زنی ۳۷ ساله بهنام «سمیه حسینبر» در زاهدان، بهدست افراد مسلح ناشناس که ظن گستردهای از وابستگی و ارتباط آنها با سپاه پاسداران وجود دارد، کشته شد. گزارشهای متناقضی از اینکه این زن وکیل دادگستری بوده یا در یک دفتر وکالت کار میکرده، وجود دارد.
فریبا بلوچ با تاکید بر اینکه در کشورهایی مثل ایران که هیچ قوانین حمایتی و بازدارندهای وجود ندارد، این موارد بیشتر از کشورهای دموکراتیک رخ میدهد، گفت که در استانهایی مثل سیستانوبلوچستان هیچ آماری از خشونت علیه زنان وجود ندارد، ولی از گوشهوکنار خبرهایی میرسد که نشان از وضعیت بغرنج مساله خشونت علیه زنان و دختران دارد.
به گفته خانم بلوچ، خشونت علیه زنان در بسیاری از موارد مساله خانوادگی تلقی میشود و مردم در مواجهه با آن سکوت میکنند. او تاکید کرد: «حتی در پوشش دادن اخبار مرتبط با خشونت علیه زنان متاسفانه خیلی کمکاری میشود. میگویند مساله خانوادگی است و مساله آبرو است. اما این یک معضل اجتماعی است و وقتی در مورد آن اطلاعرسانی نشود، باعث تشدید خشونت میشود و فرد خشونتگر راحتتر ادامه میدهد، چون میداند که هم در قبال جامعه و هم حکومت، مصونیت دارد.»
صباح بندویی، روانشناس و نماینده سازمان حقوقبشر بلوچستان در سازمان ملل، در ادامه این برنامه زنده اینستاگرامی گفت که از کودکی، دختران بابت تحصیل دچار مشکلات پیچیدهای هستند. او تاکید کرد که بسیاری از بلوچها دسترسی به شناسنامه ندارند و مساله بیشناسنامه بودن از بدو تولد، جمعیت بزرگی از شهروندان بلوچ را تحتتاثیر قرار میدهد. او توضیح داد که تنها ۳۷درصد زنان بلوچ امکان تحصیل و سوادآموزی را دارند.
کمبود مدارس و نبود امکانات تحصیلی در دسترس، ازجمله دلایل عدم تحصیل دختران، بهویژه در مناطق روستایی استان سیستانوبلوچستان محسوب میشود. همه اینها درحالیست که مطابق آخرین سرشماریها، بیش از ۸۰درصد جمعیت زنان بزرگسال در ایران باسوادند و مطابق آمارهای رسمی، ۹۹درصد زنان جوان در ایران سواد دارند.
اگرچه خشونت هست، مقاومت و تابآوری زنان هم هست
صباح بندویی گفت که «تابآوری»، یکی از مشخصههای مهم مقابله زنان با اشکال مختلف خشونت است. او توضیح داد که این موضوع فقط مختص زنان بلوچ نیست و در بین تمام زنان ایرانی هست: « تمام زنان ایرانی فوقالعاده قوی هستند و در استبداد حاکم، دردهایی را تحمل میکنند که واقعا برای من قابل تحسین است. زنان ایران همه این فشارها را به یک موضوع مثبت تبدیل کردهاند. بهویژه بعد از جنبش "زن، زندگی، آزادی" و اعتراض زنان در خیابانها، این تابآوری بیشتر هم به چشم آمده است. من فکر میکنم که جامعه و خانواده در شکلگیری این تابآوری خیلی تاثیرگذار است. من افتخار میکنم به زنان بلوچ و زنان ایرانی.»
او در ادامه با تاکید بر اینکه گفتن از خشونتها به واضحتر شدن آن حتی در ذهن خشونتدیده نیز کمک میکند، گفت: «گس لایتینگ در جوامعی که مردسالاری دست بالا را دارد، مثل جامعه ایران و بلوچستان، بسیاری از مردان نمیخواهند کنترل را از دست بدهند و از آن استفاده میکنند.»
«گسلایتینگ» اصطلاحی است که برای فریبکاری و دستکاری احساسات و افکار یک فرد در بلندمدت و بهصورت پیوسته اطلاق میشود. قربانی، اعتبار فکر خود، تعقل و توانایی درک واقعیت، استدلال صحیح بودن وقایع اتفاقافتاده در اطراف خود را زیر پرسش میبرد و در نهایت این امر، به سردرگمی، بیثباتی خُلقی و از دست دادن عزتنفس و اعتمادبهنفس میشود، تا جایی که شخص قربانی برای پشتیبانی عاطفی و تایید اعتبار، ناچار است به شخص خشونتگر تکیه کند.
خانم بندویی، روانشناس بلوچ ساکن فرانسه، روش مقابله با گس لایتینگ را نوشتن و گفتن از شرایط عنوان کرد تا به واقعیت بدل شود. او تاکید کرد که این نوعی تروما است. این روانشناس ایرانیتبار همچنین گفت که متاسفانه زنان در ایران و البته زنان بلوچ، بهنوعی دچار «درماندگی خودآموخته» هستند و توضیح داد: «اینقدر سرکوبی که بر زنان اعمال میکنند ادامه دارد که زنان به مرحلهای میرسد که فکر میکنند چه فایدهای دارد، چرا بجنگم با این جامعه، بهتر است بسازم و تحمل کنند. این تروماهایی است که نسلبهنسل مثل یک دومینو ادامه پیدا میکند.»
امواج نفرت پراکنی علیه اتنیکها در پی اطلاعرسانی زنکشیها
خانم بلوچ با تاکید بر اینکه در مناطق کوچکتر، علاوهبر بحث آبرو و سنت، قضاوتهایی که در عرصه عمومی علیه یک اتنیک خاص پس از انتشار خبر خشونت علیه زنان و دختران منتشر میشود نیز از عوامل علنی نشدن این خشونتهاست، گفت: «نفرتپراکنیهایی که وجود دارد مردم را میترساند، وقتی می بینند قضاوت میشوند و به همان شکلی که حکومت سرکوبشان کرده امروز توسط مردم قضاوت میشوند، ترجیح میدهند این اخبار زنکشی ای خشونتهای مبتنیبر جنسیت را منتشر نکنند.»
او به تجربه چند سال قبل خود مبنیبر اطلاعرسانی درباره «هاجر حسینبُر»، زنی ۲۰ ساله که در اردیبهشت۱۳۹۹ در سراوان به دست همسرش به قتل رسید اشاره کرده و درباره نظرات نفرتپراکنانه مردم در پای پست اینستاگرام ایرانوایر میگوید: «خشونت علیه زنان و دختران مربوط به یک شخص، یک شهر یا یک کشور نیست و همه شمول است.»
خشونت عادی نیست، خشونتگران کمک بگیرند
صباح بندویی، فعال حقوقبشر و روانشناس، در پایان این برنامه لایو اینستاگرامی با تاکید بر اینکه خشونت عادی نیست و بسیاری از خشونتها تحتتاثیر فشارهای شدید اجتماعی رخ میدهند و بعد از آن زندگی خود فرد خشونتگر نیز تباه میشود، گفت: «ما روانشناسها میگوییم همه مردم دنیا باید کمک بگیرند، هیچکس نیست که این نیاز را نداشته باشد.»
او توضیح داد: «کسانی که خشونت انجام میدهند، خودشان درون خود مشکلی دارند که باید روی آن کار کنند. نیاز به خودسازی دارند. آگاهی مرحله اول است. اینکه چرا من اینطوری هستم و چرا اینطوری فکر میکنم؟ چرا خشونت کردن از نظر من اشکالی ندارد؟ اینها سوالاتی است که برای شروع باید از خود بپرسند و برایش جواب پیدا کنند.»
خانم بندویی با تاکید بر اینکه خودسازی خیلی سخت است، گفت: «راه آسانتر این است که مشکلات را به گردن شخص دیگری بیندازیم. خیلی مهم است که این را بدانیم و تابوهای رفتن به تراپی و روانشناس را بشکنیم. به این معنا نیست که فرد قوی نیست، اتفاقا شخصی که خودسازی را شروع میکند، خیلی هم قوی است.»
او گفت این خیلی آسان است که مثلا بگویید پدرم اینطوری یادم داده که زنان را کتک بزنم، ولی این راهگشا نیست. ما برای تغییر جامعه بلوچستان که نشان داده آن را میخواهد، نیازمند تغییر تکتک افراد هم هستیم.
از بخش پاسخگویی دیدن کنید
در این بخش ایران وایر میتوانید با مسوولان تماس بگیرید و کارزار خود را برای مشکلات مختلف راهاندازی کنید
ثبت نظر