فرمانداری سقز در چنگ قدرت؛ جعفر توان رفت، ضیا نعمانی آمد

روز اول اسفند ۱۴۰۳ بالاخره «جعفر توان» با سابقه حمایت همه‌جانبه از سرکوب جنبش «زن، زندگی، آزادی» در سمت فرماندار «سقز» زادگاه «مهسا ژینا امینی»، فرمانداری را به «ضیا نعمانی» تحویل داد. انتصاب نعمانی در این سمت غیرقانونی است اما خانواده بانفوذ و نزدیک به جمهوری اسلامی او تمام قانون‌ها را دور زده‌اند. 

ضیا نعمانی کیست و چرا انتصابش غیرقانونی است؟ اهالی سقز چگونه از جعفر توان یاد خواهند کرد؟ 

***

یکی از ماندگارترین موضع‌گیری‌های «جعفر توان» فرماندار پیشین سقز همان‌وقت بود که سرکوب‌گران اعتراضات ۱۴۰۱ معترضان را در شهر سقز با خشونت سرکوب می‌کردند. جعفر توان با افتخار گفته بود: «ما توانسته‌ایم خوب کار را جمع کنیم.» حالا او رفته است و فرمانداری را تحویل شخصی داده که به نظر می‌رسد از او هم به قدرت نزدیک‌تر است. 

ضیا نعمانی با حکم استانداری «کردستان» جانشین جعفر توان شده است. فرماندار جدید اهل سقز است و پیش‌تر طی سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۶ شهردار شهر بود. خانواده او در شهر سقز از نزدیکان به جمهوری اسلامی و پرنفوذ محسوب می‌شوند. 

در سال‌هایی که ضیا نعمانی شهردار سقز بود، هم‌زمان «وریا نعمانی» یکی از برادران او، کارمند شهرداری و دیگر برادرش به‌نام «هیوا نعمانی» عضو شورای شهر بود. پدر آن‌ها نیز تا پیش از بازنشستگی مسوولیت حراست آموزش و پرورش سقز را برعهده داشت. 

مردان خانواده نعمانی سوابق دیگری هم دارند. در سال ۱۳۹۹ قرار بود وریا نعمانی به شهرداری سقز برد. او توسط شورای این شهر انتخاب هم شد اما یک روز پس از این انتخاب، با اتهامات مالی بازداشت شد و نتوانست در این عرصه قدرت‌نمایی کند. 

مقامات قضایی هیچ‌وقت اطلاع‌رسانی دقیقی از جزییات اتهام‌های مالی وریا نعمانی نکردند. شنیده‌های اهالی سقز همین‌قدر است که وریا نعمانی با دلالی در شهرداری برای متقاضیان مجوز صادر می‌کرد. 

حالا فرمانداری سقز به ضیا نعمانی رسیده اما انتصاب او به این سمت هم غیرقانونی است. فرماندار جدید سقز عضو هیات علمی دانشگاه آزاد است و به‌همین دلیل انتصاب او در پست‌های مدیریتی غیرقانونی محسوب می‌شود. 

با وجود این، به نظر می‌رسد که خانواده نعمانی چنان قدرتمند هستند که هم از عدالت می‌گریزند و هم قوانین را دور می‌زنند. 

میراث جعفر توان در افکار عمومی اهالی سقز

جعفر توان، فرماندار پیشین سقز که تا این‌ بخش از گزارش تنها به یک اظهار نظر او اشاره کردیم اما میراث پررنجی را در افکار عمومی اهالی سقز برجای گذاشته است. مردی که به صراحت می‌گفت کارمند جمهوری اسلامی و نه مردم چون «حقوقش را نه مردم بلکه جمهوری اسلامی پرداخت می‌کند.» 

وقتی جعفر توان فرمانداری سقز را تحویل می‌داد، در آخرین روز کاری خود از مردم طلب حلالیت کرد و از آن‌ها خواست که تقصیراتش را ببخشند. تقصیراتی که در حافظه مردم سقز برخورد خشونت‌بار با معترضان اعتراضات سال ۱۴۰۱، بدرفتاری با مدیران زیرمجموعه، قلدرمآبی، بددهنی و در یک کلام «نارضایتی مطلق» ثبت شده است. 

جعفر توان در بهار سال ۱۴۰۱ فرمانداری سقز را برعهده گرفت. اما پیش‌ترسمت‌هایی مثل مدیرکلی امور اقتصادی استانداری کردستان، فرمانداری «دیواندره»، معاونت فرمانداری «بانه» را در دولت «حسن روحانی» برعهده داشت. 

شاید بتوان یکی از تلخ‌ترین خاطرات مردم سقز از او را برخورد حکومتی با معترضان در روز خاکسپاری «مهسا ژینا امینی» دانست. جعفر توان معتقد بود که ژینا در تهران کشته شده است و این مساله به او ربطی ندارد. اما وقتی پیکر مهسا امینی به سقز رسید، خیل جمعیت بود که پیکر آن دختر جوان به قتل‌ رسیده را همراهی می‌کرد. جعفر توان اما طی چند ساعت، سقز را امنیتی کرد و نیروهای تحت امر او در سمت رییس شورای تامین، روی مردم آتش گشودند. در این سرکوب چند شهروند کشته شدند، تعداد زیادی مجروح شدند و برخی هم بینایی چشم‌شان را از دست دادند. 

جعفر توان در آن زمان به این‌که تعداد کشته‌ها در سقز کم‌تر از برخی دیگر از شهرها بود، به خود می‌بالید. او چندین بار در جلسه با مسوولان گفته بود: «در سقز تنها سه نفر کشته شدند ولی در شهرهای دیگر این تعداد بسیار بالاتر بوده و ما توانسته‌ایم خوب کار را جمع کنیم.»  

در حالی‌که طبق مستندات، تعداد کشته‌های سقز بیشتر از سه نفر بود. 

فرماندار پیشین سقز در دورانی که این سمت را برعهده بود هیچ‌وقت جلسه‌ای برای پاسخ‌گویی به رسانه‌ها و خبرنگاران نداشت و کم‌تر پیش آمد که با رسانه‌ها گفت‌وگو داشته باشد.  بسیاری بر این باور بودند که جعفر توان در پرونده‌سازی علیه خبرنگاران و اهالی رسانه مثل «فردین مصطفایی» و «مصطفی حمدی» که بازداشت شدند، نقش داشته است. 

تحکم و زورگویی به مدیران زیردست هم بخش دیگری از رفتار قلدرمآبانه او بود. در جریان خیزش سراسری و اعتصابات پی‌در پی بازاریان، جعفر توان در موارد بسیاری با ابزار مختلفی بر بازاریان فشار وارد می‌کرد که در اعتصابات شرکت نکنند. زمانی‌که اعتصابات شکل گرفت و مدیران و روسای اصناف حاضر به همکاری با جعفر توان در پلمب مغازه‌ها نشدند، برکناری آن‌ها در دستور کار فرماندار سقز قرار می‌گرفت.

در پی مرگ «ابراهیم رئيسی»، رییس‌جمهور سابق و انتخاب زودهنگام ریاست‌‌جمهوری و روی کار آمدن «مسعود پزشکیان»، جعفر توان در پی ارتقای سمت خود یا ماندگاری در فرمانداری سقز بود تا حتی اگر شده فرمانداری شهرهای کوچک‌تر را برعهده بگیرد. 

شنیده‌ها اما حاکی از آن است که جعفر توان با وساطت امام جمعه یکی از شهرهای استان «آذربایجان غربی» به دیدار «یوسف پزشکیان»، فرزند رییس‌جمهور ایران رفته است تا بلکه بتواند سمتی به‌دست آورد. احتمال دارد یکی از معاونت‌های سازمان مدیریت بحران را به جعفر توان بدهند.