فیفا به پروندهای که از آن بهعنوان «رسوایی تبانی ایران و فرانسه» نام برده میشود، ورود کرده است. رسانهها مدعی شدهاند که سخنگو فدراسیون جهانی گفته این پرونده باز شده و قرار است در مورد آن تحقیق و در نهایت تصمیمگیری شود.
***
فدراسیون جهانی فوتبال در بیانیهای رسمی که ۴مهر۱۴۰۳ منتشر کرد، نوشت: «ما از شکایات تیمهای شرکتکننده در جامجهانی فوتسال درباره بازی گروه F بین فرانسه و ایران مطلع هستیم. تا زمانی که روند تحقیقات ما ادامه داشته باشد، هیچ اظهارنظر دیگری انجام نخواهیم داد.»
رسانههای بینالمللی و برخی بازیکنان و مربیان شناخته شده فوتسال جهان، بازی تیمهای ملی فوتسال ایران و فرانسه را بهعنوان لکهای ننگین در جام جهانی فوتسال ۲۰۲۴ معرفی کردهاند. رقابتهایی که هماکنون به میزبانی ازبکستان برگزار میشود.
چگونه پای فوتسال ایران که یکی از پنج قدرت اول فوتسال جهان است، به یک پرونده فساد و تبانی باز شده است؟
در گروه F چه اتفاقی افتاد؟
در گروه F رقابتهای جامجهانی فوتسال، دو تیم ایران و فرانسه تا پیش از رقابت پایانی خود در مرحله گروهی، شش امتیاز از دو پیروزی داشتند.
تیم ملی فوتسال ایران ابتدا با نتیجه هفت بر یک ونزوئلا را مغلوب کرد و در بازی ۹ بر چهار از سد گواتمالا گذشت.
تیم ملی فوتسال فرانسه نیز در بازی نخست، شش بر سه گواتمالا را شکست داد و در بازی دوم برابر ونزوئلا با نتیجه هفت بر سه به پیروزی رسید.
آنچه هر دو تیم را برای بازی سوم نگران میکرد، بیم از صدرنشینی بود. تیم صدرنشین این گروه باید در دشوارترین مسیر ممکن قرار میگرفت. ابتدا با قهرمان آفریقا یعنی تیم ملی فوتسال مراکش دیدار میکرد و پساز آن در صورت پیروزی در بازی اول مرحله حذفی در یک چهارم نهایی، برابر برزیل، قهرمان پنج دوره جام جهانی فوتسال که در سه بازی گروهی خود ۲۷ گل زده و تنها و دو گل دریافت کرده قرار میگرفت.
تراژدی برای صدرنشین گروه F همینجا به پایان نمیرسید. برنده دیدار با برزیل احتمالا باید با اسپانیا، قدرتمندترین تیم فوتسال اروپا در نیمه نهایی دیدار میکرد.
در سوی دیگر اما تیم دوم گروه که مجوز صعود به مرحله حذفی را به دست میآورد، روی کاغذ وضعیتی بهمراتب سادهتر داشت. بازی او در مرحله یکهشتم نهایی برابر تایلند که از ضعیفترین تیمهای آسیایی راه یافته به جامجهانی فوتسال است و پس از آن دیدار مقابل برنده بازی افغانستان و پاراگوئه. بهعبارتی مجوز صعود تا نیمهنهایی، با دوم شدن در گروه F صادر شده بود.
در نیمهنهایی نیز یکی از دو تیم پرتغال و آرژانتین حریف بعدی تیم دوم گروه F میشد که هر دو تیم در قیاس با تیمهای اسپانیا، برزیل و مراکش، تیمهایی سادهتر هستند.
پس به نظر میرسید نه ایران و نه فرانسه، علاقهای به صدرنشینی در گروه F نداشته باشند. همین بیمیلی باعث شد که تماشاگرانی که برای تماشای این مسابقه به سالن فوتسال آمده بودند، در میانههای نیمه نخست، با «سوتهای مکرر» و «هو کشیدن»، نسبت به رفتار بازیکنان دو تیم در زمین اعتراض کنند.
از واکنشهای بینالمللی به بازی ایران و فرانسه چه میدانیم؟
آنچه در زمین بازی گذشته را میتوان حتی بدون نمایش دادن مسابقه، از جملات سرمربی تیم ملی فوتسال فرانسه و واکنشهای دیگر چهرهها فهمید.
«رافائل رنو»، سرمربی تیم ملی فرانسه در واکنش به انتقادات مطرح شده نسبت به کیفیت پایین دیدار با ایران، با جریان منتقد و اعتراض خبرنگاران همراه شد. او پس از بازی به خبرنگاران گفت: «از سناریویی که تیم ایران چید، شگفتزده و ناامید شدیم. این مسابقهای بود که باید تلاش کنیم آن را فراموش کنیم. این شرایط برای فوتسال شرمآور بود، اما تمام تلاش خودمان را میکنیم تا این خاطره و این اتفاق را از ذهنمان پاک کنیم. این تصمیم برای ما بهتر است.»
آقای رنو گفته بود که تیم فوتسال ایران بهعنوان «تیم چهارم» در رنکینگ فدراسیون جهانی فوتبال، چنان قدرتمند است که تیم ملی فرانسه با برنامههایی دفاعی و تفکر ضدحمله وارد زمین شود. او گفته بود: «در نیمه نخست، تیمی را دیدیم که نمیخواست حمله کند، بهعبارتی اصلا نمیخواست بازی کند. ما هم نمیتوانستیم آنچه در فکرمان بود را اجرا کنیم. میخواستیم منتظر حمله آنها بمانیم تا ضدحمله بزنیم، اما انتظار چنین نمایشی را از آنها نداشتیم.»
«کوین رامیرز»، کاپیتان تیم ملی فوتسال فرانسه نیز پس از دیدار مقابل ایران، به خبرنگاران گفت: «باید اول از خودمان انتقاد کنیم. ما آنچه که باید و میتوانستیم باشیم، نبودیم. درست است که حریف ما (ایران) شبیه به خودش نبود، ولی ما هم نمایش ضعیفی داشتیم.»
برخی رسانههای وابسته به فدراسیون فوتبال ازجمله «ورزش سه»، به نقل از وبسایتهای ناشناخته تایلندی ادعا کردهاند که «فوتبال جهان» برای تیم ملی فوتسال فرانسه، ابراز شرمساری کرده است.
بااینحال برخی رسانههای داخل ایران ازجمله «تسنیم» از شکایت فدراسیون فوتبال لیبی به فدراسیون جهانی فوتبال در مورد «تبانی احتمالی تیم فوتسال ایران» خبر دادهاند. روزنامه «آس اسپانیا» نیز ادعا کرد که مربیان و مدیران تیم فوتسال تایلند و لیبی، نسبت به اتفاقاتی که در بازی ایران و فرانسه افتاده «اظهار شرم» کرده و خواهان بررسی اتفاقات این مسابقه شدهاند.
همچنین «میگل رودریگو»، سرمربی اسپانیایی تیم ملی تایلند در اظهارنظری گفته است: «ایران و فرانسه، فوتسال جهان را بیآبرو و بیحرمت کردند. شما نماینده همه چیزهایی هستید که برخلاف بازی جوانمردانه و ارزشهای یک ورزشکار سطح جهانی است. وقتی دوباره سرود ملی کشورتان را میشنوید، صورتتان باید از شرم سرخ شود! شما نفرتانگیز هستید و احترام من را بهعنوان همکار و ورزشکار از دست دادید.»
آیا فیفا، فوتسال را رها کرده است؟
«داریو مارینوویچ»، ستاره فوتسال کرواسی در میانههای نیمه نخست در صفحه «ایکس» (توییتر سابق) خود نوشت: «بازی ایران و فرانسه را تماشا کنید تا بفهمید چرا فیفا و همه مردم به ما میخندند.»
او تصویری از چهار ستاره «فوتبال» جهان، یعنی «کریستیانو رونالدو»، «لیونل مسی»، «نیمار» و «ژاوی» را برای این پست انتخاب کرد تا مقصودش از خندیدن «فیفا» و «مردم» به آنچه «ما» خوانده بود را، «بازیکنان و تیمهای فوتسال» نشان دهد.
حقیقت تلخ این است که فوتسال سالهاست که برای فیفا، اهمیتی ندارد. رقابتهایش را بهصورت منظم برگزار میکند، اما نه در زمینه پوشش تصویری رقابتهای جامجهانی و نه در زمینه اسپانسرینگ این مسابقات و حتی پوشش خبری بازیها، جدیتی نزدیک به سایر رقابتهای بینالمللی فوتبال که زیر چتر خود دارد نشان نمیدهد.
همین بیتفاوتی فیفا نسبت به فوتسال و بهعبارتی آنچه داریو مارینوویچ بهعنوان «خنده تمسخر» این فدراسیون جهانی نامیده، باعث میشود که بهصورت ناخواسته، میزان فساد در این رقابتها نیز افزایشی بیش از سایر رقابتهای فوتبال داشته باشد.
پس عجیب نیست که دو تیم برای آنکه صدرنشین نشوند، تماشاگران حاضر در ورزشگاه یا بینندگان تلویزیونی را هم از «زمان» و «هزینهای» که برای دیدن این بازی صرف کردهاند، ناامید کنند.
اما حالا سوال اینجاست که آیا تلاش هر دو تیم برای «پیروز نشدن»، میتواند «تبانی» نامیده شود؟
تبانی چیست و چه جریمهای دارد؟
تیم ملی فوتسال ایران با نتیجه چهار بر یک مقابل فرانسه پیروز میشود و بهعنوان صدرنشین به بخشی از جدول رقابتهای حذفی میرسد که باید با تمام قدرتهای فوتسال سه قاره آفریقا، آمریکا و اروپا دیدار کند؛ اما چرا انگشت اتهام به سوی تیم ملی فوتسال ایران نیز اشاره میرود؟
نیمه نخست دیدار دو تیم فوتسال ایران و فرانسه با نمایش عجیب، دور از ذهن و غیرقابل پیشبینی ایران با تساوی بدون گل به پایان میرسد. تیم ایران حتی یک حمله موثر روی دروازه حریف نداشت تا تماشاگران داخل سالن، گزارشگران بازی و حتی رسانهها به بازی تیم فوتسال ایران بهعنوان یکی از قطبهای فوتسال جهان انتقاد کنند.
نیمه دوم اما حملات جستهوگریخته ایران با هر حمله به گل انجامید. دروازهبان اول فرانسه هر سه توپ نخستی که به سمت دروازهاش رسید را، بدون واکنشی جدی نگاه کرد تا به سود ایران وارد دروازهاش شود.
به نظر میرسید که مربیان تیم ملی فوتسال ایران از عواقب عملکرد تیمشان در پایان نیمه اول و واکنشهای شدید نسبت به مشهود بودن بیمیلی برای پیروزی، آگاه شدهاند، اما انتظار هم نداشتند که با اولین حملات، دروازه فرانسه باز شود.
در یک «تعریف کلی»، تبانی (Match-fixing) در فوتبال و سایر ورزشها، به معنی دستکاری عامدانه نتیجه یک مسابقه به نفع یک طرف خاص است. یعنی بازیکنان، مربیان، داوران یا هریک از مسوولین برگزاری مسابقات تلاش کنند «یک تیم خاص» در جریان مسابقهای «به موفقیت» برسند.
تا اینجا، به نظر نمیرسد در بازی ایران و فرانسه، «تبانی» یا «مچ فیکسینگ» با تعریف کلی که از آن ارائه شده، صورت گرفته باشد.
اما تعریف فدراسیون جهانی فوتبال (فیفا) در موضوع تبانی کاملا متفاوت است. فیفا در اساسنامه خود تبانی را بهعنوان هرگونه تلاش برای تحتتاثیر قرار دادن نتیجه یا نتایج مسابقات از طریق رفتارهای غیراخلاقی و غیرقانونی تعریف میکند. این رفتارها میتواند شامل توافقات مخفیانه بین تیمها، بازیکنان یا داوران برای دستکاری نتیجه بازی بههرشکل باشد.
به عبارتی حتی اگر مربیان و بازیکنان یک تیم نیز برای شکست خوردن یا پیروز نشدن به توافق رسیده باشند، مرتکب تخلف تبانی شدهاند.
جرایمی که فدراسیون جهانی فوتبال برای این رفتار در نظر گرفته، شامل «تعلیق از مسابقات» برای تیمها، بازیکنان، داوران و مدیران، «جریمههای مالی سنگین»، «محرومیت مادامالعمر» برای افراد متخلف از حضور در رقابتها و ورزشگاههای فوتبال و فوتسال و در نهایت برای باشگاهها، «تنزل به لیگهای پایینتر» میشود.
آنچه مسلم به نظر میرسد، در بازی ایران و فرانسه، هر دو تیم میلی به پیروزی نداشتند و این بیمیلی، در نمایی بینالمللی مقابل چشم جهان قرار گرفت.
از بخش پاسخگویی دیدن کنید
در این بخش ایران وایر میتوانید با مسوولان تماس بگیرید و کارزار خود را برای مشکلات مختلف راهاندازی کنید
ثبت نظر