فقط پنج ماه از روزی میگذرد که «ابراهیم رئیسی» در جایگاه ریاستجمهوری، وعده جمع کردن «بساط بیحجابی» را داد. با گذشت این پنج ماه، «سعید جلیلی»، نامزدی که نماد «حفظ وضع موجود» بود، از تصویر زنان بدون حجاب اجباری استفاده تبلیغاتی کرد و شکست خورد.
فضای انتخاباتی که در فاصله میان دو دوره انتخابات نیز بر کشور حاکم شد، از میزان برخورد با زنان دارای پوشش اختیاری، کاست. با پایان دوران تبلیغات انتخابات اما، نگرانی از شروع مجدد موج سرکوب زنان به وجود آمده است.
***
حامی گشتارشاد، اما گردن نگیر
در روزهای آغازین فعالیت تبلیغاتی نامزدها بود که سعید جلیلی در پاسخ به یکی از مجریان میزگرد اقتصادی در رابطه با اعمال خشونت قانونی در رابطه با حجاب اجباری گفته بود: «اینکه پاسخ را دریافت نکردید، با احترام عمق راهبردی لازم است. اگر درک نکنید، سطح آن را هم درک نمیکنید.»
این سخنان جلیلی نشان داد علیرغم اینکه از مدافعان گشت و ارشاد و «طرح نور» است، ترسو و بزدل نیز هست؛ چراکه با ترس از دست دادن رای، از پاسخگویی میگریزد.
پنجاه درصد رایدهندگان را زنان تشکیل میدهند و جلیلی تمام تلاش خود را کرد که در طی مدت تبلیغات انتخاباتی، سهم خود را از سبد رایدهندگان حذف نکند؛ بهرغم آنکه دیدگاههای پیشین خودش و مشاورانش، نشاندهنده نسبت اندیشه او و «حق انتخاب آزاد نوع پوشش» بود.
«امیرحسین ثابتی»، یکی از مشاوران جلیلی، پیشتر «زنان بدون روسری را بدتر از فاحشهها» خوانده بود. «اشرفی گودرزی»، نماینده ستاد سعید جلیلی هم گفته بود: «اگر بدون حجاب آمدی بیرون و مورد تعرض قرار گرفتی، خودت مقصری.»
«امیرحسین بانکیپور»، نماینده مجلس و طراح جریمه سه میلیون تومانی برای زنانی که حجاب اجباری را رعایت نمیکنند نیز، یکی از هواداران جلیلی بود و برای رای آوری او تلاش میکرد.
پس از مشخص شدن نتیجه انتخابات و رفتن جلیلی و پزشکیان به دور دوم اما، رویکرد نامزد جریان انقلابی-پایداری تغییری قابل توجه کرد.
اعضای ستاد این نامزد نهتنها مجبور شد از اظهارنظر در رابطه با حجاب اجباری بپرهیزد، که حتی برای تبلیغات از زنان بدون حجاب اجباری نیز استفاده کند. زنان بدون حجابی که در مراسم مختلف جلیلی حاضر میشدند و مقابل دوربینهای تبلیغاتی قرار میگیرند.
تصویر همین زن در شامگاه ۱۳تیر، اینبار بدون حجاب اجباری و بهعنوان مسافر یک موتور سیکلت و باز هم در حمایت سعید جلیلی منتشر شد.
رویکرد ستاد انتخاباتی سعید جلیلی در قبال حجاب زنان درحالی تغییر کرد که او، خود را میراثدار ابراهیم رئیسی میدانست؛ رییس جمهوری که از مدافعان اصلی طرح عفاف و حجاب در مجلس شورای اسلامی بود.
سرکوب شدید زنان، محصول و میراث ابراهیم رئیسی
ابراهیم رئیسی که در دوران تبلیغات انتخاباتی ریاستجمهوری سیزدهم مدعی شده بود نباید حجاب را به نیروهای انتظامی سپرد، در چند ماه پایانی عمر و دولتش، دستور تشکیل «ستاد عفاف و حجاب» به ریاست وزارت کشور داده بود.
این ستاد همان نهادی بود که از دل آن انواع «بخشنامههای محرمانه» بیرون آمده که تلاش دارد تا حجاب اجباری را «سختگیرانه» به جامعه ایران تحمیل کند.
پاییز سال ۱۴۰۲، روزنامه «اعتماد» در گزارشی افشا کرده بود که «زمینه فعالیتهای حجاببانها مبتنیبر بخشنامهای است که وزارت کشور در خرداد ماه ابلاغ کرده است.»
«ستاد»، همان نهادی است که از دل آن انواع «بخشنامههای محرمانه» بیرون آمده که تلاش دارد تا حجاب اجباری را «سختگیرانه» به جامعه ایران تحمیل کند.
پاییز سال گذشته، روزنامه «اعتماد» در شماره ۵ آذر ماه خود در مطلبی نوشته بود: «زمینه فعالیتهای حجاببانها مبتنی بر بخشنامهای است که وزارت کشور در خرداد ماه ابلاغ کرده است.»
یک سال پس از تشکیل این ستاد، به اعتراف دبیر ستاد «امر به معروف و نهی از منکر»، طرحهایی مانند «طرح نور» از دل آن درآمد.
ابراهیم رئیسی در اردیبهشت۱۴۰۳ و تنها چند روز پس از آغاز طرح نور نیز طی جلسهای تاکید کرده بود: «همه دستگاههای اداری در همه بخشهای حاکمیتی باید در زمینه حجاب و عفاف پیشتاز و پیش قدم باشند.»
او در یک نشست دیگر نیز گفته بود: «بساط بیحجابی برچیده میشود، اما برنامهریزی میخواهد و باید با تدبیر باشد.»
در دورانی که طرح نور با دستور ابراهیم رئیسی اقدام به سرکوب زنان کرده بود، صحنههایی از خشونت آشکار ماموران انتظامی و حجاببانها در رسانهها منتشر شد. ازجمله تصویر زنی که ماموران طرح نور او را برهنه کرده و سعی در انتقالش به ونگشت امنیت اخلاقی داشتند.
نیروی انتظامی ۲۶اردیبهشت۱۴۰۱، اصالت ویدیو منتشر شده از یک مامور را که در حال کتک زدن یک زن جوان دیده میشود تایید کرد و از بازداشت او خبر داد.
اشاره نیروی انتظامی به ویدیو منتشر شده از صحنه خشونتبار بازداشت یک زن بود. ویدیویی که تاریخ و محل ضبط آن مشخص نیست، اما در آن زن جوانی دیده میشود که یک مامور به صورت او سیلی میزند و او را بهزور به داخل ماشین هل میدهد. دلیل بازداشت این زن هنوز بهصورت رسمی اعلام نشده است، اما برخی گمانهزنیها مبنیبر بازداشت این زن بهدلیل خودداری از پوشش اجباری خبر میدهند.
تصاویر مربوط به بازداشت خشونتآمیز زنی دیگر در ۱۸اردیبهشت۱۴۰۳ منتشر شد. ویدیو منتشر شده، بیانگر بازداشت زنی بدون حجاب اجباری در تهران، احتمالا خیابان ولیعصر است که در آن چند زن حجاببان و مردانی با لباس فرم نیروی انتظامی، زنی را همراه با ضربوشتم بازداشت میکنند.
۱۳فروردین سال جاری نیز، تمام اعضای یک خانواده در ساحل دریاچه سقالکسار در شهر رشت بازداشت شدند. تصاویر مربوط به بازداشت خشونتآمیز اعضای این خانواده، در شبکههای اجتماعی منتشر شد.
میزان خشونت اعمال شده بر زنان بهمنظور تحمیل حجاب اجباری در جریان اجرای طرح نور بهحدی رسد که جمعی از وکلای دادگستری با انتشار بیانیهای، درباره تشدید فشار جمهوری اسلامی بر زنان مخالف حجاب اجباری تصریح کردند که «دولت حقی برای تحمیل عقیده و الگوی پوشش مد نظر خود به زنان و جامعه ندارد.»
پس از ابراهیم رئیسی و در جریان تبلیغات انتخاباتی ریاستجمهوری چهاردهم، بهخصوص دور دوم آن اما، رویکردها تغییر کرد. تغییر رویکرد در قبال زنانی که حجاب معیار جمهوری اسلامی را رعایت نمیکردند، محدود به ستاد جلیلی در فاصله بین دو دور انتخابات ریاستجمهوری چهاردهم نمیشد.
صداوسیما جمهوری اسلامی نیز ۱۵تیر۱۴۰۳ بهبهانه به تصویر کشیدن مشارکت شهروندان در انتخابات، تصویری زنی بدون حجاب را پخش کرد.
این درحالیست که در جریان برگزاری دور اول انتخابات، حتی از مشارکت زنانی که حجابی غیر از حجاب معیار جمهوری اسلامی را بر تن داشتند نیز، جلوگیری شده بود.
پیشاز این نیز سه ماه پیش و زمان برگزاری انتخابات مجلس دوازدهم، سخنگو شورای نگهبان درباره حضور زنان بدون حجاب اجباری در مراکز رایگیری گفته بود: «حق رای در هیچ قانونی سلب نشده است و حتی توسط دادگاه نیز سلب شدنی نیست.»
حق مالکیت زن بر بدنش و مشخصا حق انتخاب آزاد نوع پوشش، تقریبا در تمامی ادوار انتخابات، دستاویز نمایندهها برای رای آوری بوده است. اگرچه مخالفت ضمنی منتخب چهاردهم با گشت ارشاد و طرح نور، بارقههایی از امید را در دل زنانی که به او رای دادهاند روشن کرده است؛ آینده مشخص خواهد کرد در برخورد جمهوری اسلامی با زنانی که حجاب معیار نظام را رعایت نخواهند کرد، چگونه خواهد بود.
از بخش پاسخگویی دیدن کنید
در این بخش ایران وایر میتوانید با مسوولان تماس بگیرید و کارزار خود را برای مشکلات مختلف راهاندازی کنید
ثبت نظر