بهشت مافیایی کمیته داوران، چگونه داوران نابغه را از کشور فراری داد؟

«امیرسامان سلطانی»، داور ۲۸ ساله فوتبال ایران، به کانادا مهاجرت کرده است. خبرگزاری «تابناک»، کوچ این داور شناخته شده جوان را نگران‌کننده و نشانه‌ای از گسترش موج مهاجرت داوران فوتبال دانسته و روزنامه «خبرورزشی»، آن را «شوک جدید» به فوتبال و ورزش ایران نامیده است.

امیرسامان سلطانی ازجمله داوران «ملی» فوتبال ایران بود که به‌نظر می‌رسد چون در طیف داوران خاص و مورد نظر رییس و هیات‌رییسه کمیته داوران نبود، شانس حضور در فهرست داوران «الیت» یا داوران «بین‌المللی» را طی سال‌های اخیر از دست می‌داد.

پیش‌از این نیز برخی داوران فوتبال کشور به‌دلیل فشار برای خروج از فهرست داوران بین‌المللی (یا همان داوران الیت) یا به‌دلیل قرار نگرفتن در این لیست، با‌وجود قبولی در آزمون‌های موردنظر کنفدراسیون آسیا، از کشور مهاجرت کرده بودند.

از آنچه طی سال‌های اخیر کارشناسان داوری در فوتبال ایران با نام «بهشت مافیای کمیته داوران» برای انتخاب داوران خاص در فهرست داوران بین‌المللی می‌نامند، چه می‌دانیم؟

 ***

امیرسامان سلطانی کیست و چرا باید نامش در فهرست الیت قرار می‌گرفت؟

از امیرسامان سلطانی به‌عنوان پدیده داوری در فوتبال ایران یاد می‌شد. او نخستین قضاوت خود در رقابت‌های لیگ برتر فوتبال ایران را چهار سال پیش، یعنی سال ۱۳۹۹ انجام داد؛ وقتی فقط ۲۴ سال سن داشت. سال ۱۴۰۱ رسانه‌ها در ایران به او لقب «فغانی آینده فوتبال کشور» را داده بودند.

پیش از همه این‌ها در سال ۱۳۹۶، یعنی زمانی که ۲۱ سال سن داشت، با نظر کنفدراسیون فوتبال آسیا به‌عنوان یکی از ۱۰ داور برگزیده قاره آسیا برای حضور و قضاوت در مسابقات Sanix Cup، تحت عنوان «پروژه داوران آینده دار آسیا» در کشور ژاپن انتخاب شد.

مهر۱۴۰۱، رسانه‌های ایران خبر از ممانعت کمیته داوران از ورود نام امیرسامان سلطانی به فهرست داوران الیت دادند. این رسانه‌ها به‌دلیل جلوگیری از ورود نام این داور جوان به فهرست داورانی که می‌توانند در رقابت‌های بین‌المللی قضاوت کنند، اشاره‌ای نکردند.

او در فصل گذشته رقابت‌های لیگ برتر فوتبال ایران، برخی دیدارهای مهم لیگ برتر ازجمله بازی‌های «پرسپولیس-آلومینیوم»، «استقلال-استقلال خوزستان»، «ذوب‌آهن-استقلال»، «استقلال-پیکان» و «گل‌گهر-سپاهان» را قضاوت کرده بود. با‌این‌وجود، بازهم نامش را در فهرست داوران الیت کمیته داوران ندید.

خبرآنلاین در گزارشی مدعی شده که این داور نخبه فوتبال ایران، تجربه حضور در دوره «پروجکت فیوچر» را زیرنظر کنفدراسیون فوتبال آسیا دارد و به‌عنوان یکی از هشت داور جوان آسیا که در این دوره حضور داشته است.

این خبرگزاری همچنین از تجربه این داور از چهار سال حضور در آکادمی داوران آسیا خبر داده و نوشته است: «گفته می‌شود باتوجه به ناامیدی از حضور در فهرست داوران بین‌المللی ایران و برای از دست ندادن شانس حضور در فهرست داوران الیت، امیرسامان سلطانی تصمیم به مهاجرت گرفته و عدم حضور او در فصل آتی رقابت‌های باشگاهی قطعی است.»

از «بهشت مافیای کمیته داوران» چه می‌دانیم؟

برخی از کارشناسان داوری، آبان۱۴۰۰ در گفت‌وگو با روزنامه «ایران»، از «لزوم ورود نهادهای اطلاعاتی و قضایی به موضوعات داوری» گفتند.

در گزارش این روزنامه، «حسین عسگری»، داور با سابقه پیشین فوتبال ایران، کمیته داوران فدراسیون فوتبال را «بهشت مافیایی کمیته داوران» نامید. همچنین «حیدر سلیمانی» و «محمد فنایی»، دو داور پیشکسوت فوتبال کشور مدعی شدند که ورود داوران به فهرست الیت یا لیست داوران بین‌المللی، با روشی «مافیایی» و «در جهت روابط داوران با روسای کمیته داوران» انجام می‌شود، نه براساس تخصص و توانایی این داوران.

روزنامه «اعتماد» نیز آبان۱۴۰۰ با مرور برخی از فسادهای داوری در فوتبال ایران طی سال‌های گذشته، با اشاره به مواردی همچون «سکه‌های لای گز در فوتبال باشگاهی اصفهان»، «تهدید داوران توسط مدیران پرنفوذ»، «تماس مدیران سیاسی با داوران و تطمیع آن‌ها»، «پیشنهاد رشوه» و مواردی از این دست، به موضوع قرار گرفتن داوران موردنظر رییس کمیته داوران در فهرست داوران بین‌المللی نیز اشاره کرد و آن را شبهه برانگیز دانست.

«خداداد افشاریان»، معمار داوری‌های بحث‌برانگیز و مقام اول تصمیم‌گیرنده برای ورود و خروج داوران در فهرست الیت داوری، ۱۶خرداد۱۴۰۳، در جریان رسیدگی به پرونده «فساد باشگاه مس رفسنجان» بازداشت شد. در جریان اعترافات او، چهره‌هایی مانند «فریبرز محمودزاده»، مشاور امور ویژه «مهدی تاج» در فدراسیون فوتبال و برخی از مدیران بالا رتبه سازمان لیگ نیز به‌دلیل دست داشتن در این پرونده، بازداشت شدند.

چرا داوران نامدار در فدراسیون فوتبال قربانی می‌شوند؟

مهر۱۴۰۱، در میان اعتراضات سراسری در کشور و برگزار شدن مسابقات فوتبال بدون حضور تماشاگران، فدراسیون فوتبال جمهوری اسلامی، نام «علی‌رضا فغانی» را از فهرست داوران بین‌المللی فوتبال ایران حذف کرد.

آقای فغانی ۷مهر پس از انتشار این خبر، در گفت‌وگویی اختصاصی به «ایران‌وایر» گفت: «می‌دانم که در طول دوران زندگی‌ حرفه‌ای، هم برای خودم و هم برای کشورم ایران، نماینده خوبی بوده‌ام. حالا هم که فدراسیون فوتبال تصمیم گرفته است دیگر نباشم، می‌خواهم همه تمرکزم را روی آخرین تورنمنت بین‌المللی، یعنی جام‌جهانی بگذارم.»

او گفت برای آینده، در آینده تصمیم‌گیری خواهد کرد. خروج نام علی‌رضا فغانی از فهرست داوران بین‌المللی از سوی فدراسیون فوتبال، کمتر از یک ماه پس از آغاز مدیریت «مهدی تاج» در فدراسیون فوتبال انجام شد. این فدراسیون نام آقای فغانی را با این ادله از فهرست داوران الیت خارج کرد که داوران جوان ایران پشت سر نام فغانی فرصت رشد کردن را پیدا نمی‌کنند.

با‌این‌حال «محمدرضا فغانی»، برادر او که در سوئد زندگی می‌کند، در پادکست ورزشی ایران‌وایر و گفت‌وگو با «احسان پیربرناش» گفته بود که خروج نام علی‌رضا فغانی از فهرست داوران، صرفا دلایلی سیاسی داشته است.

علی‌رضا فغانی نیز به‌صورت غیرمستقیم به همین موضوع در گفت‌وگویی که پس از خروجش از فهرست داوران بین‌المللی ایران با ایران‌وایر داشت نیز اشاره کرد و گفت: «آرزو می‌کنم داوران جوانی که وارد لیست بین‌المللی شده‌اند، روزهای خوبی در پیش داشته باشند.»

علی‌رضا فغانی با دعوتنامه‌ای از سوی فدراسیون فوتبال استرالیا به این کشور نرفت. او پس از آنکه همراه با خانواده‌اش به استرالیا مهاجرت کرد، این شانس را داشت که مورد توجه فدراسیون فوتبال استرالیا قرار گرفته و در فهرست داوران بین‌المللی این کشور قرار بگیرد. او در جام ملت‌های ۲۰۲۳ نیز به‌عنوان نماینده داوری استرالیا در این رقابت‌ها قضاوت کرده بود.

حالا مشخص نیست که امیرسامان سلطانی نیز پس از مهاجرت از ایران به کانادا، این فرصت را داشته باشد که در فهرست داوران بین‌المللی این کشور قرار بگیرد.