دو روز از سقوط «بشار اسد» میگذرد و همچنان هواداران نظام، معتقدان به «جبهه مقاومت» و افرادی که خود را ارزشی-انقلابی مینامند، سردرگم هستند.
***
حکومت بشار اسد، رییسجمهور سابق سوریه، فرمانده کل قوای نیروهای مسلح سوریه و دبیرکل حزب بعث سوریه، ۱۸آذر ۱۴۰۳، سیزده سال پس از آغاز اولین اعتراضات در بستر «بهار عربی»، ساقط شد.
در جریان بهار عربی، اعتراض مردم سوریه با خشونت حزب بعث و به کمک جمهوری اسلامی سرکوب شد. آن زمان «علی خامنهای»، رهبر جمهوری اسلامی، سوریه را «خط مقدم مقاومت» در برابر اسراییل خوانده و گفته بود که بشار اسد باید در قدرت حفظ شود.
در طی این سالها جمهوری اسلامی مهمترین حامی سیاسی، اقتصادی و نظامی حکومت بشار اسد بود. در کنار ادعای حمایت از اسد بهدلیل افزایش «عمق نفوذ استراتژیک» جمهوری اسلامی، وجود آرامگاه دختران امام اول و سوم شیعیان در سوریه نیز، توجیهی ایدئولوژیک بود برای نظام بهمنظور حضور نظامی در سوریه.
پس از گذشت نزدیک به پانزده سال و هزینه میلیاردها دلار، جانباختن صدها تن طی مدتی کمتر از یک هفته، اسد سقوط کرد. در طی مدتی که شهرهای سوریه یکبهیک توسط «تحریرالشام» فتح میشدند، مقامات جمهوری اسلامی یا سکوت کرده بودند و یا وعده برگشتن ورق را به نفع دولت بعث سوریه میدادند؛ سکوتی که تاکنون ادامه یافته است. تنها شخصیت رسمی که در رابطه با سقوط دولت اسد صحبت کرده، وزیر امور خارجه دولت چهاردهم بوده است.
سرگشتگی هواداران نظام در فقدان گفتمان «اسد- مقاومت»
تنها چهارده ماه از عملیات ۷اکتبر حماس و حمله به اسراییل میگذرد؛ از روزی که هواداران محور مقاومت در شهرهای مختلف ایران جشن برگزار و شیرینی پخش کردند.
در طی این مدت، گذشته از ویران شدن غزه و جانباختن تمامی فرماندهان «حماس»، «حزبالله لبنان»، تمامی فرماندهان ارشد و میانه آن نیز نابود شدند. سقوط اسد، آخرین سنگر بود برای افرادی که طی ۱۵ سال گذشته با رویای محور مقاومت، امیدوار بودند پایان اسرائیل را رقم بزنند.
پایان اسد، پایان محور مقاومت، در مدتزمانی کوتاه شعارهای «در عوض امنیت داریم»، «عمق نفوذ استراتژیک نظام»، «تسلط بر پایتختهای کشورهای عربی» و … را تباه کرد.
کتمان تا لحظه سقوط
«محمدجواد لاریجانی»، رییس ستاد حقوقبشر قوهقضاییه، تا یک شب پیش از سقوط اسد در یک برنامه تلویزیونی گفته بود که بعید میداند رییس جمهوری سوریه سقوط کند.
همزمان چهرههایی مانند «آمنه سادات ذبیحپور»، بازجو-خبرنگار صداوسیما و «محمدرضا شهبازی»، مجری صداوسیما نیز، در اظهارنظرهایی ادعا کردند که خبرهایی از پشت پرده دارند و قرار است با دخالت جمهوری اسلامی، ورق به نفع اسد در سوریه برگردند.
در «ایتا» و «ویراستی»، شبکههای بومی که حامیان حکومت بیشتر در آنها فعالیت میکنند، اخبار مربوط هفته آخر سوریه کاملا متفاوت نقل میشدند.
در شبکه پیام رسان ایتا تا ساعات پایانی دولت اسد ادعا میشد که روسیه بمب افکنهای استراتژیک برای حمایت از اسد به سوریه فرستاده بود. کانال ایتایی «اخبار جبهه مقاومت» نیز، روزانه اخباری مربوط به اعزام نیروهای حشد الشعبی و نجبای عراق به سوریه را منتشر میکرد. «پارتیزان نیوز» نیز اخباری در رابطه با شکست تحریرالشام را منتشر میکرد.
عدهای از کاربران شبکه اجتماعی ویراستی نیز با هشتک «کُلُّنا عباسُکِ یا زینب»، درخواست اعزام به سوریه برای دفاع از آرامگاه خواهر سومین امام شیعیان را مطرح میکردند.
در این میان، تنها صداوسیمای رسمی جمهوری اسلامی بود که در آخرین ساعات پیش از سقوط دولت دمشق بهجای عبارت «ترویستهای تحریرالشام»، برای ساعتهایی از عبارت «مخالفان مسلح» یا «معارضین» استفاده کرد.
سردرگمی پس از سقوط
سکوت مقامات رسمی جمهوری اسلامی در قبال تحولات سوریه تا پس از سقوط بشار اسد نیز، ادامه داشت.
تنها «عباس عراقچی»، وزیر امور خارجه دولت چهاردهم در یک برنامه تلویزیونی ادعا کرد که جمهوری اسلامی از تحولات منجر به سقوط بشار اسد آگاه بود. او همچنین گفت: « توصیه جدی ما در این سالها به دولت سوریه این بوده که با معارضین خود وارد گفتوگو شود و از طریق مسالمتآمیز، بدون اینکه صدمهای به مردم وارد شود، مسائل را حل کند.»
کاربران ایتا که عموما هواداران سیاستهای جمهوری اسلامی هستند اما در ساعتهای اولیه پس از سقوط اسد، انگشت اتهام را به سوی «مسعود پزشکیان» و دولت چهاردهم نشانه رفتند.
کانال ایتایی «اخبار سوریه»، دولت پزشکیان، شعار وفاق و «محمدجواد ظریف» را عامل اصلی سقوط اسد دانست. در کانال تلگرامی «آنتی فتنه» نیز دولت را متهم کردند که بهدلیل کارشکنی در انجام عملیات «وعده صادق ۳» زمینهساز سقوط بشار اسد شد.
در شبکه اجتماعی ویراستی نیز هشتگ «وفاق با صیهون» توسط منتقدان دولت چهاردهم داغ شد. کاربران با استفاده از این هشتگ، عموما ادعا میکردند که اگر در انتخابات ریاستجمهوری پیشین «سعید جلیلی» پیروز میشد، شاهد سقوط اسد نبودیم.
گروه دیگری از هواداران محور مقاومت اما انگشت اتهام را به سوی اسد نشانه گرفتند. این افراد ادعا میکردند که اسد با پشت کردن به محور مقاومت و جمهوری اسلامی، اسباب سقوط خود را فراهم کردند. همین خط فکری از سوی کاربران ویراستی و ایتا نیز دنبال شد.
همچنین در کانال اخبار «محور مقاومت» در ایتا، ادعاهایی مبنیبر کارشکنی دولت اسد برای صدور مجوز کرایه خانه توسط عوامل جمهوری اسلامی در سوریه، جلوگیری از صدور مجوز برای صادرات کالاهای خاص به این کشور و … نیز منتشر شد. ادعاهایی مشابه نیز توسط حسابهای کاربری در شبکه اجتماعی «ایکس» منتشر شد.
بر مبنای این روایت، «اسد از ایران دور شد و فریب وعدههای غربیها و کشورهای عربی را خورد و در نهایت هم سقوط کرد… .»
نقطه مشترک هر دو گروه از سرزنشکنندگان دولت چهاردهم جمهوری اسلامی یا دولت اسد، روایت پیروزی مطلق محور مقاومت بود: «مساله ما چیست؟ مقاومت. مقاومت چه میشود؟ نوع جدیدی از آن متولد میشود.»
تولد امید با سقوط دیکتاتور
در روزهایی که هواداران جبهه مقاومت در عزای پایان دولت سوریه بودند، مخالفان جمهوری اسلامی سقوط اسد را نشانهای از سقوط نظام دانستند.
«مهدی محمودیان»، فعال حقوقبشر و زندانی سیاسی سابق در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «دست از لجاجت با مردم بردارید؛ قبل از آنکه خودتان و کشور را نابود کنید، بهسمت مردم بیایید و با برگزاری یک رفراندوم، آنچه مردم میخواهند را بپذیرید.»
کاربر دیگری در همین رابطه نوشت: «شادی مردم سوریه در سقوط اسد، باید درسی باشه برای حاکمان خودکامه در سراسر دنیا... اما خب دیکتاتورها، اصولا در درس تاریخ ضعف شدیدی دارن... شاید فردا روز وضع سوریه بدتر بشه، اما همین جشن چند روزه، حق مردمیه که بیش از یک دهه در جنگ داخلی و تحت سرکوب بودند.»
در همین رابطه، «محمود صادقی»، نماینده پیشین مجلس، در نامهای سرگشاده خطاب به علی خامنهای، رهبر جمهوری، از تهدید نهادهای امنیتی بهخاطر تحلیلهای سیاسی پیرامون سقوط بشار اسد خبر داد.
او اعلام کرد که ماموران امنیتی به او و دیگر فعالان سیاسی هشدار دادهاند تا از مقایسه وضعیت جمهوری اسلامی با رژیم سابق سوریه خودداری کنند.
همچنین ایرانوایر مطلع شده است که از سوی شورای عالی امنیت ملی به مطبوعات دستورالعمل ویژهای داده است. در این دستورالعمل تاکید شده است که محتوای منتشر شده در رسانهها باید منطبق با موضع رسمی نظام باشد؛ یعنی تاکید بر اینکه «حضور نظام در سوریه به درخواست رسمی دولت این کشور و برای جنگ با داعش بوده است.» همچنین باید تاکید شود که «جمهوری اسلامی همواره به اسد توصیه میکرده تا با مخالفانش گفتوگو کند.»
بااینهمه، پس از انتشار تصاویری از باز شدن درهای زندانهای سوریه، گروهی از زندانیان سابق جمهوری اسلامی از احساساتشان نوشتند.
«یلدا معیری»، عکاس و زندانی سیاسی سابق در این رابطه نوشت: «تصاویر زندانیان صدیانا من را یاد شب آتشسوزی اوین میاندازه، فکر میکردم مردم ریختن درهای زندان را شکستن، ولی چون دو الف زیرزمین هست ما رو پیدا نمیکن!»
«شاهد علوی»، روزنامهنگار نیز اظهار امیدواری کرد تا روزی شکستن درهای زندانهای جمهوری اسلامی برسد.
کاربر دیگری نیز از «سعید زینالی»، از قربانیان ناپدیدسازی قهری جمهوری اسلامی٬ نامبرد و نوشت: «کاش یه روز تو هم از پشت میلههای زندان پیدا بشی.»
البته همچنان بودند افرادی که از تغییری در سطح آنچه در سوریه رخ داد، اعلام ترس کردند.
«عماد بهاور»، عضو سابق نهضت آزادی و زندانی سیاسی سابق در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «…نتیجه دموکراسی صادراتی در کولهپشتیهای نظامیهای جهادی رو هم خواهیم دید … . »
«محمدرضا جوادییگانه»، استاد دانشگاه نیز در همین رابطه نوشت: «برای آنها که دل به فردای براندازی بستهاند! امروز دقیقا "فردای براندازی" در سوریه است و همین امروز، اسراییل ۱۵۰ بار به سوریه بیدفاع حمله کرده است و اشغال کرده. مساله اسراییل، ویرانی ایران است، نه سرنگونی جمهوری اسلامی. آنها همه منطقه را ضعیف و پرآشوب و سرگرم به خود میخواهند.»
بنابر اعلام رسانههای علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی بنا دارد تا چهارشنبه ۲۱آذر۱۴۰۳ «در جمع هزاران نفر از اقشار مختلف مردم»، درباره تحولات منطقه سخنرانی کند. سخنرانیای که احتمالا محتوای آن، روایتی از فتح در دل شکستهای پیاپی محور مقاومت و امید بخشی به «هسته سخت» هوادارانش است.
از بخش پاسخگویی دیدن کنید
در این بخش ایران وایر میتوانید با مسوولان تماس بگیرید و کارزار خود را برای مشکلات مختلف راهاندازی کنید
ثبت نظر